JAPAN

'Azië' is een nog veel breder begrip dan 'Europa'. De crises in Indonesië of de Filippijnen zijn voor Japan evenzeer een ver-van-mijn-bed-show als vanuit Nederlands perspectief de economische troebelen in Rusland en Turkije. Japan heeft nu zeven magere jaren achter de rug. Te vrezen valt dat de economische problemen eerst catastrofale proporties moeten aannemen voordat het inert en wat neerslachtig geworden Japan zijn economisch-politieke systeem zodanig op de schop neemt dat weer zicht ontstaat op betere tijden.

Natuurlijk waren de Japanners wel geschokt toen in november, na een serie faillissementen in het bankwezen, een huilende president-directeur van het effectenhuis Yamaichi het bankroet bekendmaakte van zijn honderd jaar oude onderneming met tienduizend werknemers. Maar maandelijks gaan 350 bedrijven in Japan failliet. “Wij verwachten geen verdere faillissementen”, suste de Japanse vice-minister van financiën.

Natuurlijk is het beroerd dat de regering steeds slechtere cijfers bekend moet maken. Denk in de eerste plaats aan de moeilijk of niet-inbare bedragen die banken hebben uitstaan bij crediteuren die in de problemen verkeren. In december heette het dat deze 'vuile leningen' 446 miljard gulden beliepen. Dat bedrag werd vorige week bijgesteld tot 1,2 biljoen (oftewel 1200 miljard).

Crisis in Zuidoost-Azië, wat heeft Japan daarmee te maken? Goed dan: 40 procent van de Japanse export is gericht op deze regio. Aan de andere kant: slechts 10 procent van de Japanse productie is bestemd voor de export. En jawel: veel Japanse fabrieken staan in de nu geraakte landen. Maar die zijn daar juist gebouwd vanwege de lage lonen, om te exporteren - dus die ontwaarding van de lokale valuta is alleen maar gunstig. Toegegeven, de Japanse banken kunnen fluiten naar de ettelijke tientallen miljarden die ze daar hebben uitstaan, maar die leningen vallen in het niet bij de fiasco's in Japan zelf.

Japan, Aziës eerste 'tijger' en lichtend voorbeeld waaraan de andere tijgers zich spiegelen, ziet voorshands weinig reden om zich al te ongerust te maken. De economische groei, in december nul, zal volgend jaar 1,2 procent bedragen, zo luidt de verwachting. De al jaren stagnerende binnenlandse consumptie is onlangs een impuls gegeven met een (eenmalig) belastingdouceurtje. De markt voor mobiele telefonie is opengegooid (wat een explosieve 20 miljard gulden toevoegde aan de binnenlandse vraag).

Maar het Japanse systeem, dat berust op ondoorzichtige verdeling van gevestigde belangen in (belasting-)politiek, onroerend goed, luchtvaart, bankwezen enzovoort staat nog. Welke crisis, zei u?