Verrassende machtsgreep Postma

HEERENVEEN - Drie keer blijft waarschijnlijk scheepsrecht voor Rintje Ritsma. Een vierde Europese titel op rij lijkt na de dubbele nederlaag tegen zijn Friese provinciegenoot Ids Postma ver weg.

De enige kernploegschaatser op het EK sloeg al een groot gat op de sprint en zag tot zijn genoegen dat Ritsma zich helemaal stuk beet op de score van 6.47,96 die hij na een gewaagd gereden vijf kilometer had geklokt.

De titelverdediger moet vanmiddag op de 1500 meter bijna 3,5 seconde goed maken om de eerste plaats te veroveren. Dat lukt hem normaal gesproken van geen kant. Het ligt meer voor de rede dat Postma zijn voorsprong nog enigszins gaat uitbreiden en dan op de afsluitende tien kilometer een voordelige marge van meer dan twintig seconden overhoudt. Ofschoon de Deersumer de langste afstand dit seizoen nog niet eerder had gereden - het Nederlands kampioenschap miste hij door 'ziekte' - heeft hij in een directe confrontatie met Ritsma de zaak volledig in eigen hand. “Met dat verschil voel ik me lekker,” sprak Postma, die er op had gerekend dat zijn directe concurrent hem op de 5000 meter met vier tellen zou kloppen.

Al is de aanstaande machtsgreep van Postma een verrassing, voor het overige is het EK geheel volgens verwachting een open Fries kampioenschap: achter twee provinciegenoten staat Falko Zandstra derde. Voor de 'gespierde spijker' komt het toernooi echter te vroeg om zich onder de titelkandidaten te scharen. Op de 5000 meter hanteerde hij 6.48 als uitgangspunt, maar dat bleek door de hoge luchtdruk al snel niet haalbaar. “Ik had het gevoel dat ik iedere volle ronde tegen de wind in schaatste,” verwoordde hij de ervaringen van constant tegen een blower inrijden. Dat het schema in hoog tempo opliep van 32'ers naar rondjes van 34, kwam voor een belangrijk deel door het missen van wedstrijdritme op de kortste stayerafstand. Het was pas zijn vijfde vijf kilometer in anderhalve seizoen. “Maar ik ben tevreden, meer kan ik er op dit moment niet van zeggen. Ik loop te genieten. Het EK kan mij voor mij sowieso niet meer kapot,” zo voerde Zandstra een goed nieuws-show op. Achteraf was zijn tijd (6.53,65) niet eens zo'n slechte.

Het volgepakte Thialf ging vele malen uit zijn bol, maar gisteravond toch in het bijzonder voor Ids Postma. De flegmatiek ogende boerenzoon legde om te beginnen al zijn explosieve kracht in een fenomenale sprint. Vorig jaar verbeterde hij op het Europees kampioenschap al zijn persoonlijk record op de 500 meter tot 37,12, nu dook hij als derde Nederlander in de schaatsgeschiedenis onder de 37 tellen-grens. De opening van 10,03 vormde de solide basis voor een nieuw kampioenschapsrecord: 36,77. Daarmee was de Deersumer maar éénhonderdste seconde langzamer dan de score waarmee oud-sprinter Jan Ykema in 1988 olympisch zilver won. Dat Postma na Gerard van Velde de tweede Nederlander op de 500 meter zal worden, is uiteraard een kwestie van tijd. Van Velde en Ykema reden hun persoonlijke record in Calgary, zodat aangenomen mag worden dat Postma op grotere hoogte dan veertig centimeter boven zeeniveau zijn grenzen nog een stuk verder zal verleggen. In dat geval zal hij ook Falko Zandstra naar de kroon steken op de eeuwige ranglijst. Op de Adelskalenderen steeg Postma met stip van acht naar vier, achter Koss, Ritsma en dus Zandstra. Gemser slaakte een bevrijdende juichkreet: het leven is zo slecht nog niet. En het zou nog mooier worden.

Ten opzichte van het kampioenschap van vorig jaar legde trouwens ook Ritsma de 500 meter sneller af dan in 1996. Met 37,91 bleef hij onder de beduidend betere omstandigheden van dit weekeinde wel ruim boven zijn persoonlijke toptijd. Vorig jaar vond de Beer van Lemmer het onderlinge verschil op de kortste afstand (0,9 punt) beheersbaar en demonstreerde dat door op de vijf kilometer de titel al min of meer veilig te stellen. Hij won toen 7,5 seconden op Postma. Bij het sluiten van de boeken had hij ruim 0,4 punt over. Gisteravond moest Ritsma, zoals gezegd, in de overeenkomstige fase van de strijd nog meer terrein prijs geven. Daar zag het, gezien de riskante opbouw van de race van Postma, aanvankelijk niet naar uit. Geheel conform zijn gewoonte vertrok die als een speer, dreigde daardoor als zo vaak de tol te betalen, maar handhaafde met een van pijn vertrokken gezicht een schema met louter 32'ers. Ritsma, die voorzichtiger startte, beet zich er op stuk en leverde aan het eind nog fors in: een slotronde van 33,0 tegen 31,7 van de (waarschijnlijk) nieuwe kampioen. De Noor Storelid tekende voor de afstandszege.

Barrières

Terug naar de 500 meter: daarop slechtte niet alleen Postma barrières. Nog tien anderen schaatsten een pr. Onder hen Brigt Rykkje, die als Nederlandse Noor zowaar een plaats in de ploeg van bondscoach Sletten veroverde. Met alle respect voor de Haarlemmer, wiens broer in Jong Oranje zit, wanneer een emigrantenzoon die het in zijn nieuwe vaderland nooit verder dan tot een gewestelijke selectie bracht, Noorse 'talenten' uit een EK-ploeg kan weren, is er met het Skandinavische schaatsen alles mis. De leegte die Johann Olav Koss heeft achtergelaten, is nog gapender dan iedereen voor mogelijk hield. De Noren leken met drie stayers bovendien op het verkeerde toernooi te zijn terecht gekomen. Rykkje, die tot zijn vijfde levensjaar in het Noorse Bergen woonde, bleef als enige van zijn 'landgenoten' op de 500 meter onder de veertig seconden. Op de vijf kilometer verbeterde hij zijn persoonlijke record. Schaatsen leerde Rykkje overigens in Nederland.

Van de andere ontwikkelingswerkers voelde Bart Veldkamp de Elfstedentocht nog in de benen. De 'Portugees' Fausto de Marreiros, die een week geleden eveneens het kruisje verdiende, nam op de 500 meter uitgebreid de tijd voor de start en mocht derhalve het licht uitdoen. Ten Kortenaar (Oostenrijk) zal bij 'thuiskomst' ook geen uitpuilende postbus - wat tevens zijn buitenverblijf is - aantreffen.

Voor het carnavalspubliek op de tribune, dat zelfs de handen op elkaar brengt voor een bos bloemen, is het misschien aardig dat het in totaal zeven Nederlanders kan aanmoedigen, een mooiere grafrede zal het ten dode opgeschreven allroundschaatsen niet gauw over zich 'horen' uitspreken. Zelfs een alleskunner pur sang als Ritsma, die de WK afstanden voorlopig als bijzaak beschouwt, liet zich gisteren in het Algemeen Dagblad ontvallen dat de volle wedstrijdkalender hem tot het stellen van prioriteiten dwingt. Wordt het echt wat met een finale van de wereldbeker in WK-vorm, dan mag het EK afgeschaft worden. Het NK strijd noemde hij de vorige maand al een ballentoernooi.

De top vijf bij het EK mannen na twee afstanden

500m5000m totaal verschil 1500m

1. Postma 36,77 (1) 6.47,96 (2) 77.566 2. Ritsma 37,91 (3) 6.48,12 (3) 78.722 3.47 3. Zandstra 37,97 (4) 6.53,65 (5) 79.335 5.31 4. Sighel 38,12 (8) 6.56,09 (8) 79.729 6.49 5. Sjepel 38,61 (10) 7.00,11 (14) 80.621 9.17

De gedetailleerde resultaten staan in het uitslagenblok