Universiteit Twente begint onderzoek naar geweldchip

Van onze mediaredactie ENSCHEDE - Er komt een experiment met een verbeterde geweldchip, waarmee huishoudens gewelddadige programma's van de Nederlandstalige omroepen kunnen weren.

De proef wordt georganiseerd door de vakgroep psychologie van de Universiteit Twente, onder leiding van prof. dr. O. Wiegman. Er zullen ongeveer duizend gezinnen met jonge kinderen aan het experiment meewerken, dat over ongeveer een jaar begint en een half jaar zal duren.

Voor de proef worden de tv-toestellen uitgerust met een eenvoudig in te bouwen chip, die codes kan herkennen die via het teletekstsysteem met de programma's worden meegezonden. Zowel de publieke als de commerciële Nederlandstalige omroepen hebben in principe toegezegd mee te willen werken, aldus Wiegman. De omroepen zullen de programma's een code geven op de schaal tussen 0 en 10, waarbij 0 staat voor geweldloosheid en 10 voor extreem geweld. De ontvangers kunnen hun tv met de afstandbediening instellen op de gewenste stand. Ze kunnen de stand naar wens aanpassen.

De financiering van het experiment is nog niet rond, zegt Wiegman. Hij heeft het project aangeboden aan het Ministerie van Justitie en is nog in gesprek met diverse sponsors, waaronder de overheid en fabrikanten van elektronica. Behalve de apparatuur, die door Philips kan worden ontwikkeld, zijn er minstens tien medewerkers nodig die bij de omroepen de programma's op het geweldsgehalte toetsen en bij uitzending van de juiste code voorzien. Als een programma meer geweld bevat dan de ontvanger wenst, wordt het programma onderbroken en komt er een meldtekst in beeld.

Na het experiment gaat de vakgroep evalueren of de chip praktisch toepasbaar is op brede schaal. In het experiment worden programma's slechts op gewelddadige scènes beoordeeld. Daarvan is het schadelijk effect ondubbelzinnig vastgesteld. Seks en gebruik van grove taal worden buiten bechouwing gelaten. Ook zullen rechtstreekse uitzendingen en reclameboodschappen niet worden getoetst. Volgens Wiegman blijkt uit onderzoek dat in reclame geweld nauwelijks voorkomt. Bovendien is het technisch niet mogelijk rechtstreekse uitzendingen te coderen.

In de Verenigde Staten en Canada zijn al projecten gaande met geweldchips, tot nu toe zonder succes. De chips zijn makkelijk te verwijderen door kinderen en het signaal dat de omstreden programma's moet weren, stoort ook de videorecorder. Volgens Wiegman kan er voor zijn proef een apparaat worden gemaakt dat niet gemakkelijk kan worden verwijderd. In Nederland is het, in tegenstelling tot Noord-Amerika, mogelijk het signaal mee te zenden met teletekst, waardoor ongewenste bij-effecten worden vermeden.

Minister Sorgdrager van justitie liet eerder dit jaar weten te voelen voor een geweldchip. Bij het Kamerdebat in mei over geweld op tv werd duidelijk, dat een dergelijke chip niet haalbaar is, aangezien het medewerking vergt van alle omroepen die in Nederland te ontvangen zijn. Eind augustus diende de directie Preventie, Jeugd en Sancties van het ministerie toch een verzoek in bij de universiteit Twente om een haalbaarheidsstudie uit te voeren.