'. . . Zachtjes hoorde ik iemand mafia zeggen'

Al weer enige tijd geleden was er een ledenvergadering van de Christelijke bond van overheidpersoneel, waar ca. 300 ambtenaren moesten beslissen over veranderingen in de ABP-ouderenregeling. Beslissen is een groot woord, want - zo zei de voorzitter - de minister heeft gezegd dat als er niet akkoord wordt gegaan met de nieuwe regeling, hij radicaal een streep zal zetten door de bestaande vut-regeling. Er was geld nodig, dus er moest worden bezuinigd.

De aanwezige ambtenaren kwamen uit alle sectoren, van brandweer tot onderwijs, de meesten waren al aardig op leeftijd. Niettemin werd de overgangsregeling, die in de plaats van de vut moest komen, goedgekeurd en kwam de meeste kritiek op de pensioenregeling voor de mensen die (nu) nog geen 50 jaar zijn. Weliswaar kan deze groep in de zgn. flexibele pensioenregeling zelf kiezen op welke leeftijd met werken wordt gestopt, maar als men dat vroegtijdig doet, moet men wel een zeer hoge rang en salaris hebben, wil het inkomen een bijstandsuitkering te boven gaan. Met andere woorden, ook in dit geval wordt geadviseerd zich bij te verzekeren.

Ik herinner mij nog precies hoe deze vergadering verliep. Zodra het vragenuurtje was aangebroken kwam de hele zaal los: normaal heel rustige mensen, die nu echter zo nu en dan sisten van verontwaardiging; zachtjes hoorde ik enkele keren iemand mafia zeggen. De overheid had eerst het pensioenfonds deels leeggestolen (geleend en nooit terugbetaald), vervolgens zelf het werkgeversaandeel van de pensioenpremie lange tijd niet betaald; nu moest er kennelijk weer geld op tafel komen.

Een onderwijzer stond op en zei ca. zeven vragen te hebben. Mensen achter mij mompelden: als je maar opschiet. Maar iedere vraag was doordacht en onderbouwd en er werd al snel ademloos geluisterd:

- Meneer de voorzitter, mag ik vragen hoe lang de oude vut-regeling voor ambtenaren geldig was?

- Tot 2003.

- Meneer de voorzitter, wie heeft het contract opengebroken?

- De minister.

- Kan hij dat?

- Ja.

- Volgende vraag, meneer de voorzitter: hoelang is deze nieuwe regeling geldig?

- Eh, dat eh, ja toch zeker 30 jaar, want anders...

- Weet U dat zeker? Kan hij het dan niet weer eenzijdig openbreken, mocht er eens extra geld nodig zijn bijvoorbeeld?

- We gaan eerst pauzeren.

De zaal bulderde van het lachen. Zo had ik ambtenaren nog nooit bij elkaar gezien. Het is ook te gek voor woorden, dat van de mensen tussen 50 en 65 eerst velen een prima afvloeiingsregeling krijgen aangeboden, die even later zo snel wordt teruggedraaid dat er nu mensen werken die ouder zijn dan degenen die met functioneel leeftijdsontslag of vut gingen. Nu zijn ouderen ineens nodig, maar van de 10 procent die nog werkt, balen de meesten als een stekker, want als zij aan de beurt komen is de uitkering lager en wordt de pensioenpremie niet meer doorbetaald. Wie langer werkt krijgt minder, leg dat maar eens aan hen uit.

'Vrijwillig'

Intussen blijft de overheid bezuinigingen zoeken. Wat staat in Trouw van 13 november jl.? 'Akkoord versobering pensioen' als kop, en dan wordt uitgelegd dat de door de vergrijzing hoge pensioenen en premies de loonkosten opdrijven, met negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid (het goede doel is weer gevonden) en dan komt het: De bewindslieden willen versobering desnoods afdwingen door de fiscale vrijstelling van de pensioenpremie te verlagen. Verderop staat dan dat zo voldoende druk was uitgeoefend om tot vrijwillige (dit noemt Trouw vrijwillig!) afspraken te komen.

De druppel holt de steen uit. Dus blijft onze overheid, die deskundigen inhuurt om mensen te beïnvloeden, steeds maar weer hetzelfde zeggen: 'Er komen teveel ouderen, de AOW wordt onbetaalbaar, jonge mensen moeten voor ouderen betalen en het is de vraag of zij dat willen blijven doen, de aanvullende pensioenen zijn te hoog.' Dat laatste is niet zo, maar er is veel geld uit de pensioenpotten te halen. Boze tongen beweren dat de reserve van het ABP, een paar honderd miljard, op de balans van de staat is terug te vinden, ondanks de privatisering van het ABP.

Wie op deze manier naar de nieuwe plannen kijkt is absoluut niet blij als er een middenloonsysteem zou komen. Wie legt eens uit hoe zoiets kan worden berekend? Wij nemen twee mensen:

A - werkte vanaf 1954 tot 1998, begon met ¿ 100 en eindigt met ¿ 3500, gemiddeld ¿ 1800. Daarvan dan als pensioen 70 procent, is ¿ 1260 per maand. Geen vetpot dus na 44 jaar werken.

B - werkte vanaf 1974 tot 1998, begon met ¿ 2000 en eindigt ook met ¿ 3500, gemiddeld ¿ 2750. Ook daarvan 70 procent, is ¿ 1925.

Ook geen vetpot, maar wel meer. Wie korter heeft gewerkt krijgt meer! Natuurlijk, er zullen weer allemaal moeilijke tabellen worden toegepast, om het eerlijker te maken. Maar dat neemt niet weg dat een middelloonsysteem niets anders is een ordinaire bezuiniging.

Gepakt

Teveel wantrouwen? Door het hele land zijn verontwaardigde verhalen te horen: 'Wij hebben na de oorlog alles opgebouwd en ons willen ze pakken?' Van steeds meer mensen horen wij dat men niet meer wil gaan stemmen: 'Het is één pot nat en gepakt word je toch.' Op vakantie kan men van ouderen in andere landen dezelfde verhalen horen. Wij spraken in Spanje mensen uit Duitsland die bijna ontploften van woede toen dit onderwerp ter sprake kwam. Ook in Italië peutert men aan de pensioenen en in welk Europees land niet?

Van vele mensen is te horen dat het niet is te begrijpen dat Europese samenwerking geld kost van gepensioneerden en uitkeringsontvangers. Zelfs weduwen en weduwnaars worden niet ontzien. Bovenop hun droefheid komen radicaal doorgevoerde bezuinigingen op hun uitkering, tot zeer hoge bedragen. Hún woede is helemaal begrijpelijk, maar ook de woede bij zeer vele ouderen is zeer gerechtvaardigd. Je werkt een heel leven, je hebt een instelling meegekregen van serieus meedoen en niet zeuren. Ziek word je pas als je echt ziek bent. Lange tijd kijk je ernaar uit dat je (eindelijk) kunt stoppen met werken en dingen kunt gaan doen die je zolang hebt moeten uitstellen. En dan dit soort berichten, bij herhaling, al jaren lang - en de kranten publiceren dit kritiekloos.

De boodschap is begrepen: Je bent oud, dus te duur; ga liefst op tijd dood, anders wordt het nog duurder. De ene smoes na de andere om de uitkeringen, ook voor ouderen, te kunnen verlagen. Men verblikt of verbloost er niet van. En zelfs Trouw publiceert dit soort berichten zonder enige kritiek. Dag trouw voor de groep die Trouw trouw was?