Gisela May blijft Brecht zingen

Zelf heeft zij zich altijd gezien als een zingende actrice, en dat etiket is nu zij 73 jaar is nog optimaal van toepassing. Gisela May, de first lady van het politieke lied en beroemd geworden als Brecht-vertolkster, zit nog niet achter de geraniums, al is haar leven de afgelopen acht jaar wel drastisch veranderd.

Zij was een visitekaartje van de voormalige DDR. Als een van de weinigen kreeg zij van het communistische regime toestemming de wereld door te reizen om tijdens drukbezochte concerten te laten zien dat Oost-Duitsland nog iets meer in huis had dan goede sporters.

De val van de Muur hield voor haar in dat zij min of meer aan de dijk werd gezet. Het Berliner Ensemble, waaraan zij dertig jaar vast was verbonden, ontsloeg haar in 1990. Met de 'Wende' braken nieuwe tijden aan en daarin was geen plek meer voor degenen die in de DDR een glorierol hadden gespeeld. Het was, zo vertelt Gisela May vanavond in een documentaire bij de NPS, voor haar een grote teleurstelling. Niet dat zij geen werk meer had. May bleef gevierd als zangeres en actrice, maar de manier waarop zij in de vroegere DDR werd afgedankt veroorzaakte een diepe wond, die niet is geheeld. Naar haar gevoel heeft zij sindsdien haar 'artistieke huis' verloren.

Gisela May kan nog steeds zingen en acteren. Daarvan zijn in het programma duidelijke voorbeelden te horen. Dicht bij huis zijn er uitgebreide gefilmde fragmenten van een optreden in 1996 in de Amsterdamse Stadsschouwburg met het Willem Breuker Kollektief. May zingt daar 'Das Lied vom Surabaya Johnny' en de melodramatische song over het leven van een soldatenvrouw, die uit vele landen souvenirs ontvangt van haar geliefde en op het laatst een weduwensluier uit Rusland, omdat haar partner daar tragisch aan zijn eind is gekomen.

We maken mee hoe Gisela May in Amsterdam repeteert voor haar concert en speels omgaat met het materiaal dat haar zo dierbaar is geworden. Ze grijpt vastberaden in als naar haar mening bepaalde songs niet juist worden geïnterpreteerd.

Vlak voordat het concert begint is Gisela May in haar kleedkamer echter een hypernerveuze vrouw. Staande achter de coulissen van het toneel is de spanning op haar gezicht te lezen, maar dan stort zij zich voor de zoveelste keer in haar carrière met een glimlach in de menigte.

Bladerend in een fotoalbum vertelt Gisela May over haar bewogen leven, bijvoorbeeld hoe zij met haar ouders als jong meisje in het geniep luisterde naar een plaatopname van de in nazi-Duitsland verboden 'Dreigroschenoper'. Het was genieten met de oren tegen de grammofoon en vaak een wollen deken over het hoofd.

De antifascistische opvattingen van haar ouders en Mays eigen ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog, die haar broer en de door haar geadoreerde muziekpedagoog Schmidt-Sass het leven kostte, vormden de basis voor de politieke overtuiging die zij in haar werk wil laten doorklinken: nooit meer zo'n oorlog en nooit meer nazi-dictatuur.

Vanaf het begin van de jaren vijftig behoorde 'Die May' in de DDR tot een groep vooraanstaande kunstenaars, onder wie componist Hanns Eisler, met wie zij intensief samenwerkte.

In de documentaire zit een historische opname waarin Eisler haar op de vleugel begeleidt.

Gisela May had jarenlang een eigen tv-programma, waarin zij haar opvatting uitdroeg dat elk lied een verhaal is. Bertolt Brecht, Kurt Weill en Hanns Eisler werden de favoriete liedschrijvers die zij vertolkt.

Haar artistieke kennis draagt zij tegenwoordig ook uit aan jongeren. We zien haar met haar 'doorrookte stem' (zelf bestrijdt zij dat het daaraan ligt) bezig tijdens een masterclass in Berlijn. Gisela May toont zich er een kritisch lerares, al verpakt zij haar adviezen charmant.