Door Westen getergde Jeltsin vindt begrip in China

De laatste uithaal van de Russische president Boris Jeltsin naar zijn Amerikaanse ambtsgenoot Bill Clinton ging zelfs premier Poetin te ver. ,,Er is geen verkoeling van de Amerikaans-Russische betrekkingen'', zei Poetin. Enkele uren eerder had Jeltsin Clinton er woedend op gewezen dat Rusland nog altijd een arsenaal aan kernwapens heeft. En dat hij zich dus maar beter in kan houden bij zijn kritiek op het Russische geweld in Tsjetsjenië.

De locatie van Jeltsins uitbarsting was Peking, waar de president drie dagen op staatsbezoek is. Tegen het advies van zijn dokters in, want hij wankelt weer onrustbarend vaak. Maar Jeltsin was vastbesloten om naar China te reizen om te laten zien dat Moskou niet alleen staat in zijn conflict met de VS en andere Westerse landen. Die hebben al maanden kritiek op het legeringrijpen in Tsjetsjenië, en hebben met name het Russische ultimatum aan de bevolking van Grozni - 'voor morgen de stad uit en anders sterven' - ongemeen fel veroordeeld.

Jeltsin werd door de Chinezen op zijn wenken bediend. Het is terecht dat Rusland ,,de nationale eenheid en de territoriale integriteit beschermt'', meldde de Chinese president Jiang Zemin gisteren. Hij had begrepen van Jeltsin dat Rusland zijn best doet ,,om burgerslachtoffers te vermijden''. China vindt toch al dat de Amerikanen een te grote mond hebben. Het concludeerde gisteren eenstemmig met Rusland dat een 'multipolaire' wereld, waarin niet één land alles voor het zeggen heeft, veruit te prefereren is. De Russische pers heeft Jeltsins bezoek als 'anti-westers' omschreven: Rusland en China - ook geregeld onder Westers vuur vanwege mensenrechten - zijn op elkaar aangewezen.

Tsjetsjenië is niet het enige pijnpunt in de relatie tussen de VS en Rusland.

Zo stelde het Internationaal Monetair Fonds deze week een nieuwe lening aan Rusland van 1,4 miljard gulden uit. Volgens het IMF om economische redenen, volgens Rusland om politieke redenen en na Amerikaanse druk.

Daarnaast zijn er spionage-affaires, in de beste tradities van de Koude Oorlog.

Was vorige week al de VS-diplomate Cheri Leberknight in Moskou betrapt bij het ontvangen van 'geheime documenten', gisteren werd de Russische diplomaat Goesev 'persona non grata' verklaard. Hij was gesnapt bij het opvangen van signalen van een microfoontje in een vergaderzaal van het ministerie van buitenlandse zaken in Washington. Rusland spreekt van een ordinaire wraakactie, Washington van toeval.

De Amerikaanse wenkbrauwen fronsten tenslotte bij de ondertekening, eergisteren, van het unieverdrag tussen Rusland met Wit-Rusland. Sombere analytici zien al weer kernwapens aan de grens met Polen staan, maar zo ernstig is het niet. De landen gaan meer samenwerken, niet samensmelten en Wit-Rusland blijft kernwapenvrij. Rusland zit ook niet te wachten op opname van de failliete planeconomie van Wit-Rusland.

Maar het akkoord is wel een signaal naar het Westen dat de Russische invloed nog steeds tot over de eigen grenzen reikt.

Een deel van de Russische retoriek hangt samen met de parlementsverkiezingen van 19 december. Na de anti-Tsjetsjeense gevoelens worden nu de anti-Westerse gevoelens gemobiliseerd. Maar de tendens bestaat al langer: zie de conflicten over Irak, Kosovo, de Navo-uitbreiding, etcetera. Met de presidentsverkiezingen van juni in aantocht, zal de Russische toon er het komende halfjaar niet gematigder op worden.