Küng bij afscheid: 'Ik kon niet anders'

TÃœBINGEN (KNA, ANP) - “Niet alleen omwille van de vrijheid maar ook omwille van de waarheid kon ik geen andere weg gaan.” Dat zei de progressieve Zwitserse rooms-katholieke theoloog Hans Küng maandagavond in zijn laatste college. De 68-jarige hoogleraar keek daarin terug op zijn roerige carrière, vooral getekend doordat het Vaticaan hem in 1979 zijn leerbevoegdheid ontnam.

Küng werd vooral bekend door zijn kritiek op de pauselijke onfeilbaarheid, die hij onder andere in het geruchtmakende boek 'Unfehlbar? Eine Anfrage' uit 1970 verwoordde. Geen leerstuk of norm was volgens de godgeleerde zo trefzeker en onverslijtbaar dat die als onfeilbaar mag worden aangeduid.

Toch wil Küng niet slechts als aanklager van het Vaticaan de geschiedenis ingaan. “Ik ben niet als tegenstander van het Romeinse systeem groot geworden”, benadrukte hij in het college. In zijn theologie gaat het om mensen, niet om de paus.

Curiekardinaal

De spraakmakende theoloog erkende dat hij wellicht ook veel voor de r.-k. kerk had kunnen betekenen als hij zich aan haar systeem had aangepast. “Maar dan had ik voor de geestelijke macht in de kerk mijn ziel verkocht.” Hij constateerde dat de Duitse curiekardinaal Joseph Ratzinger, zijn “leeftijdsgenoot en metgezel”, een andere weg is gegaan. “Zonder enige ironie” zei Küng te hopen dat de prefect van de congregatie voor de geloofsleer net zo gelukkig en tevreden is als hij zelf.

Küng neemt dit jaar afscheid als directeur van het Instituut voor oecumenisch onderzoek in het Duitse Tübingen. Hij gaat zich na zijn emeritaat vooral wijden aan de ontwikkeling van een interreligieuze ethiek.

Het Vaticaan ontnam Hans Küng in 1979 na een jarenlange theologische strijd diens leerbevoegdheid naar aanleiding van het eerdergenoemde 'Unfehlbar? Eine Anfrage'. Küng bleef vervolgens wel aan de Eberhard-Karls Universiteit in Tübingen doceren, maar niet langer binnen de theologische faculteit. Na zijn emeritaat zal het Instituut voor oecumenisch onderzoek weer bij de faculteit godgeleerdheid worden ondergebracht.

Küng heeft meermalen forse kritiek geuit op paus Johannes Paulus II. De Poolse kerkleider heeft volgens hem de kerk grote schade toegebracht. Niet alleen is de polarisatie toegenomen, maar ook stagneert de oecumene en worden de mensenrechten in de kerk met voeten getreden, aldus Küng in 1989.

Geen rehabilitatie

De theoloog schaarde zich vorig jaar achter het kerkelijk referendum in Duitsland. Dat bepleitte onder andere toelating van vrouwen tot het priesterambt, afschaffing van het verplichte priestercelibaat en een positieve houding tegenover (homo-)seksualiteit. Bijna twee miljoen katholieken zetten hun handtekening.

In 1994 ontving Küng het Bundesverdienstkreuz, de hoogste onderscheiding van de Bondsrepubliek Duitsland. Van kerkelijke zijde komen er geen signalen dat een rehabilitatie nabij is. Een “open en vriendelijk” gesprek in 1994 tussen Küng en bisschop Walter Kasper van Rottenburg was het laatste teken van toenadering. Van een ontmoeting met bisschop Karl Lehmann, voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie, waarvan toen sprake was, is tot nu toe niets gekomen.