Misbruik kan leiden tot geloof in internationaal complot

AMSTERDAM - 'Anita', een schuilnaam, vertelde deze week op het NOS-journaal dat zij ernstige vermoedens heeft dat ook zij, een Nederlandse vrouw, is misbruikt door het netwerk van de Belg Marc Dutroux.

“Ik zat in een hokje. Ik heb door de deuropening ook andere kinderen gezien”, vertelde ze. Hoe Anita is ontsnapt aan het gruwelbedrijf van Dutroux bleef onduidelijk. Ze wist wel te vertellen hoe ze er, jaren geleden overigens, terechtkwam: haar stiefvader bracht haar naar België.

Een schokkend verhaal. Maar hoe geloofwaardig is Anita? Het verhaal dat ze vertelde, gaat namelijk niet over 'gewone' kinderporno, zelfs niet over de moorddadige variant die Dutroux beoefende. Anita's relaas is voor de goede verstaander herkenbaar als een verhaal over ritueel misbruik, door internationaal opererende satanische sekten. Dat blijkt vooral uit de twee zinnetjes waarin Anita details geeft over het misbruik en de daders: “Ze droegen zwarte kappen.” En: “Ze staken me met messen.”

In de verhalen van mensen die zeggen misbruikt te zijn door sekten, zijn dit bijna vaste elementen. De sekte kerft met messen geheimzinnige littekens in het lichaam van de slachtoffers, codes die alleen de sekte verstaat. De verkrachting zelf zou worden omgeven door al even geheimzinnige riten, waaraan het slachtoffer meestal geen herinneringen draagt, omdat door hersenspoeling het geheugen volledig is uitgewist.

Een probleem is dat er in Nederland of elders ter wereld nog nooit enig bewijs is gevonden voor het bestaan van ritueel misbruik door georganiseerde, internationaal opererende netwerken. In 1993 is er in Nederland zelfs een speciale werkgroep ingesteld door de regering om het bestaan van het fenomeen te onderzoeken. De commissie kwam na een jaar grondig onderzoek tot de conclusie dat de verhalen over ritueel misbruik waarschijnlijk berusten op suggestie.

Toch zijn er in Nederland nog steeds honderden volwassenen in therapie omdat ze als kind ritueel zouden zijn misbruikt. De psychotherapeuten die hen behandelen, zien samen met hun patiënten in de berichten over de zedenzaak in België nieuw bewijs voor het bestaan van ritueel kindermisbruik. 'Anita' is niet de enige vrouw in Nederland die na het zien van de tv-beelden de conclusie heeft getrokken dat zij als kind door het netwerk rond Dutroux moet zijn misbruikt. En dat het netwerk al veel langer bestaat dan de paar jaar waarin Dutroux actief was. En vooral: dat dit netwerk zich bezighoudt met satanisch misbruik, ook al is daar door de Belgische justitie met nog geen woord over gerept.

Het klinkt naar totale paranoia, want hoe waarschijnlijk is het dat het netwerk van Dutroux misschien tien, vijftien jaar geleden Nederlandse vrouwen ontvoerde, misbruikte en terugbezorgde? Is het niet eerder zo dat zeer getraumatiseerde vrouwen niet de Belgische zaak herkennen, maar wel het leed van de meisjes Julie en Melissa? Vrouwen die zelf bijvoorbeeld ook gefilmd zijn toen ze werden verkracht, zonder dat per se een sekte de camera bediende?

De psychotherapeuten zijn echter doodserieus. “Er zijn meerdere Nederlandse vrouwen die de berichten over het netwerk rond Dutroux herkennen”, zegt een vooraanstaande psychotherapeut. Net als de andere behandelaars wil hij aanvankelijk niet met een journalist spreken. “Mijn patiënten zijn in gevaar. Ik kan nauwelijks zeggen wat zij mij de afgelopen week vertelden. Want we moeten rekening houden met het gegeven dat sommige sekten in staat zijn hun slachtoffers zo te programmeren dat ze zelfmoord moeten plegen op het moment dat ze de sekte zouden willen verraden. We zijn voorbereid op noodsituaties.”

Alleen op voorwaarde dat zijn identiteit onbekend blijft, wil de therapeut zijn vérstrekkende hypotheses toelichten. Volgens hem zijn er volop aanwijzingen dat Marc Dutroux deel uitmaakt van een internationaal opererende sekte. “De Belgische jeugd- en zedenpolitie moet daar ernstig rekening mee houden.” Maar details wil hij niet noemen, ook weer omdat zijn patiënten gevaar lopen. Een behandelaar heeft andere belangen dan het opsporingsapparaat.

Volgens de therapeut is het netwerk van Dutroux toevallig tegen de lamp gelopen, omdat voor het ritueel misbruik 'wegwerpslachtoffers' zijn gebruikt. De ontvoeringen wekten argwaan. De Nederlandse vrouwen zouden horen bij de vele slachtoffers die via een tweede kanaal zijn toegeleverd: meisjes en jongens die gehersenspoeld worden zodat ze zich later hooguit herinneren dat iemand ze kwam 'ophalen' en weer 'thuisbrengen'. Ook in Nederland zouden er jaarlijks tienduizenden kinderen tijdelijk worden geleend door sektes. Volgens de anonieme psychotherapeut is het aantal van vijftien Nederlandse kinderporno-netwerken waarover de deskundige prof. Frenken deze week sprak, “nog maar het topje van de ijsberg”.

De vijftien netwerken zouden slechts bemand worden door gewone perverselingen, en als organisaties minder gevaarlijk en makkelijker op te sporen zijn dan de zeer geraffineerd werkende sektes.

Zo geraffineerd zijn de sektes, dat volgens de psychotherapeuten een slachtoffer nooit een zaak kan winnen. De sekte zorgt ervoor dat het slachtoffer ook dader wordt. Nederlandse vrouwen zouden als volwassenen op bepaalde 'cultdata' worden teruggeroepen door de sekte die hen als kind misbruikte, om ditmaal zelf mee te werken aan het geweld tegen jonge nieuwelingen.

Omdat therapeuten alleen onderling spreken over hun hypothesen, is controle van hun werk en hun activiteiten met zeer getraumatiseerde vrouwen nauwelijks mogelijk. De therapeuten hebben ook geen behoefte aan een wetenschappelijk debat. “Dat hebben we in 1994 gehad. We hebben gemerkt dat we toch niet serieus worden genomen.”

De onderzoekscommissie gaf in 1994 wel een verklaring voor het feit dat zoveel vrouwen aangeven slachtoffer te zijn van ritueel misbruik. Sommige vrouwen zijn door het gruwelijke seksuele geweld dat hen is aangedaan zo getraumatiseerd, dat het wellicht 'logischer' voelt om te geloven in internationale complotten, dan in de verpletterende werkelijkheid dat het 'gewoon' is gebeurd.