'Moses und Aaron' triomfeert in Salzburg

WENEN - Afgelopen maandag vond de laatste première van de Salzburger Festspiele plaats. Het Amsterdamse Concertgebouworkest en het koor van de Nederlandse Opera voerden onder leiding van Pierre Boulez 'Moses und Aaron' van Arnold Schönberg op. Net als vorig jaar in Amsterdam werd de opvoering een daverend succes. Niet alleen waren er staande ovaties, bovendien raakte de produktie bij de anders zo kritische Oostenrijkse pers een gevoelige snaar. Zelden kreeg een opera in de laatste jaren zulke positieve recensies. En zelden waren de critici het zo met elkaar eens. Van 'sensationeel' tot 'grandioos' rijkte het palet aan lofprijzingen.

Misschien hingen de uitbundige reacties ook wel een beetje samen met de slechte publiciteit die de Salzburger Festpiele dit jaar hadden gekregen. Wekenlang stonden de kranten vol over de organisatorische problemen en de ruzies tussen directeur Gerard Mortier en zijn kunstenaars.

Dat uitgerekend 'Moses und Aaron' het hoogtepunt van de Festspiele zou worden, kwam misschien toch wat verrassend. Schönberg is in het conservatieve Salzburg niet bepaald een populaire componist, bovendien geldt het gigantische toneel van het Festpielhaus als de nachtmerrie van elke regisseur.

Peter Stein, die met 'Moses und Aaron' voor het eerst een opera regisseerde, bleek wat dat betreft geen problemen te hebben. “Qua mis-en-scène is zij precies voor de omstandigheden geschikt die het Grosses Festspielhaus te bieden heeft”, vond de Salzburger Nachrichten. Ook de wat ongebruikelijkere elementen zoals de slang uit stof of het 'Hollandse mensenvlees' tijdens het bacchanaal konden op een welwillend oordeel rekenen: “Het is smakeloos, maar dat moet het ook zijn.” Enkel het Weense dagblad der Standard vond het wat te veel 'bijbelse kitsch'.

Niets dan lof was er voor David Pittman-Jennings en Chris Merritt in de beide titelrollen, maar ook voor de Nederlandse inbreng in het geheel. “De vanzelfsprekendheid waarmee het koor zijn gewichtige rol als eigenlijke hoofrolspeler vervult, is bewonderenswaadig en - naast het dirigeren van Pierre Boulez - het hoogtepunt van de avond”, vond de Wiener Zeitung.

Al even enthousiast was het oordeel van de Presse over het Concertgebouworkest: “Voor Pierre Boulez was het orkest een edel instrument waarop de meester de gecompliceerde partituur met al zijn agressiviteit en kleurrijkdom kon realiseren.”

Al met al een formidabele triomf, die ongetwijfeld velen aan het denken heeft gezet. De Wiener Philharmoniker, huisorkest van de Salzburger Festspiele, zou naar Nederlands voorbeeld hun opvoeringen beter kunnen voorbereiden.