Nazaten willen werk Schiele laten gijzelen

NEW YORK (AP) - Het Museum of Modern Art (MoMA) in New York weigert scheidsrechter te worden in een conflict tussen een Oostenrijkse kunststichting en twee families, die beweren de rechtmatige eigenaars te zijn van kunstwerken die door de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog gestolen zijn.

Het gaat om twee werken van Egon Schiele: 'Tote Stadt' en 'Wally'. Beide zijn eigendom van de Weense Leopold Stichting, een collectie van ruim 5 000 schilderijen van de Weense oogarts Rudolf Leopold, die in 1995 werd overgenomen door Oostenrijk voor 350 miljoen gulden.

De families, Amerikaanse nazaten van uit Oostenrijk gevluchte joden, willen dat het MoMA de schilderijen niet naar Barcelona verscheept voor een expositie, voordat de eigendomskwestie is beslist. Museumdirecteur Lowry zegt weliswaar zeer gevoelig te zijn voor de claims, maar wil het museum niet als arbiter laten optreden. Hij zal zich aan de met de Leopold-stichting gemaakte afspraken houden. De families zijn door het museum wel op de hoogte gesteld van de dag van verscheping (donderdag) en hebben het advies gekregen die tijd te benutten om actie ten aanzien van hun eigendommen te ondernemen. Het schilderij 'Tote Stadt' wordt opgeeist door Rita Reif, columniste van de New York Times. Zij is een nazaat van de joodse kunstverzamelaar Fritz Grünbaum, die volgens haar eigenaar van het schilderij was. Hij stierf in 1940 in Dachau.

Het andere schilderij, 'Wally' (dat Schiele van zijn vriendin Wally Neuzil maakte) was het eigendom van Lea Bondi Jaray, een joodse kunsthandelaarster uit Wenen, die door een Nazi-kunsthandelaar werd gedwongen het werk achter te laten toen ze in 1938 naar Londen vluchtte. Na haar terugkeer bleek het in het bezit te zijn van het Oostenrijkse staatmuseum Belvedere, later werd het geruild met de verzamelaar Leopold.

De directeur van de Leopold Stichting, Klaus Schröder, zegt dat de stichting de werken al tientallen jaren legaal beheert, maar heeft een commissie voor recuperatie van oorlogskunst van het Joods Wereld Congres gevraagd te helpen bij het onderzoek.