Wrijf de steen tot zeer fijn poeder...

Eens in de twee jaar presenteert Ruudt Peters (1950 en sinds 1990 docent aan de Rietveld Academie) een nieuwe collectie sieraden. Die regelmaat wordt niet gedicteerd door de markt maar, zoals hij zelf zegt, door zijn eigen bioritme. Peters: “Dit is nu de vijfde keer. Na een eerste presentatie reis ik nog ongeveer een jaar rond met mijn werk en ben ik al weer bezig met nieuw onderzoek.”

Wie zijn werk kent, ziet hoe de collecties, door de jaren heen, als een ketting aan elkaar geregen zijn, hoe de ene fascinatie uit de andere groeit. Iedere collectie heeft haar overgangsvormen aan het begin en het eind van de rij.

Een solotentoonstelling van Peters' werk is altijd een bijzondere gebeurtenis: “Ik heb nog nooit een tentoonstelling in een vitrine gehad. Ik maak overal een installatie, dan komt mijn oude beeldhouwkant weer tevoorschijn.”

'Lapis' (steen) is de naam van zijn nieuwste werk, dat nu bij Galerie Marzee in Nijmegen te zien is in een spierwitte en kraakheldere, laboratorium-achtige enscenering, met zwavel op de grond. De sieraden krijgen daardoor iets onaanraakbaars, terwijl Peters het juist zo belangrijk vindt dat zijn sieraden gedragen worden. “Als ik iemand zie met zo'n collier van mij om... daar gaat iemand mee stralen. Ik heb daar ook bewondering voor want je moet wel goed in je vel zitten. Zo'n sieraad trekt ontzettend veel aandacht.”

Veel mensen dragen graag sieraden van Peters, al zijn ze niet goedkoop. Om deze mensen een beetje tegemoet te komen, maakt hij al jaren, bij iedere nieuwe collectie een speciale art-editie, die in schoonheid niet onderrdoet voor de rest van de sieraden - alleen de maat, prijs en oplage verschillen.

ALCHIMIE

“Ik doe iets wat verboden is”, vertelt Ruudt Peters ter verklaring van 'Lapis', “Je neemt een dure edelsteen en je slaat hem met een hamer kapot, dat is heel bevrijdend.” Zijn sieraden hebben alles te maken met alchimie. Alchimie gaat over het zoeken naar de 'steen der wijzen' en feitelijk over het omzetten van onedele materialen in edele (goud!), en over het vermeerderen en splitsen van materialen.

Eeuwenlang hebben mensen zich met deze primitieve scheikunde beziggehouden en hebben filosofen en kunstenaars zich door het idee van de alchimie laten inspireren. De stenen die de basis vormen van de sieraden uit de Lapis-collectie, zitten letterlijk in een verkeerd lichaam: verbrijzelde jade zit in de vorm van een agaat, en zwavel zit in de vorm van een vingerkwarts. Blauwe koraal en lapislazuli geven een prachtig fel blauw en het vermengen van malachiet en eilatiet leidt tot een mysterieus groen. Meng deze bestanddelen met vloeibaar kunsthars, giet ze in een vorm en je krijgt een nieuw soort steen, een mutant - half edel, half onedel.

“Als vormgever, kunstenaar maak je dwarsverbanden. Ik heb heel veel over alchimie gelezen. Zo vond ik een zin uit een 13de-eeuws manuscript die mij erg inspireerde: 'Wrijf de steen tot zeer fijn poeder, en doe dit in het helderste hemelse azijn, en onmiddellijk wordt het opgelost tot filosofisch water'. En verder is het dromen, associëren, dingen bij elkaar brengen.” Zoals de spiralen met twee polen, die als een soort ouderwetse elektriciteitsdraden of energiegeleiders de stenen tot colliers verbinden. De bio-technologie manipuleert sojabonen en produceert Dolly en Herman, de moderne alchimist manipuleert mineralen, en kruist en veredelt stenen. Beide stellen ons natuurbegrip bij en maken ons tegelijkertijd pijnlijk bewust van wat er nog rest aan werkelijke natuur. Wie beweert dat juwelen niet meer van deze tijd zijn, vergist zich - ze staan er middenin.