Het nut van de Ser

Als er dan toch gelobbyd en beïnvloed moet worden, dan maar het beste in de volle openbaarheid. De vertegenwoordigers van de belangen van werkgevers en werknemers zullen de politiek hoe dan ook weten te vinden. Maar zonder de Sociaal-economische raad (Ser) zal de publieke opinie maar moeten gissen naar de mate waarin hun belangen in de uiteindelijke besluitvorming doorklinken.

Deze redenering, sinds jaar en dag de kern van het betoog waarmee voorzitter Quené van de Ser het bestaan van zijn adviesorgaan verdedigde, bevat veel waarheid. Bovendien is de Ser door de aanwezigheid van deskundigheid in de vorm van kroonleden een orgaan met meerwaarde.

Het pragmatische argument van Quené stond in het debat over de overlegeconomie altijd tegenover het principiële argument van het primaat van de politiek. Zo werd een tegenstelling gecreëerd, die in hoge mate schijn was. Immers, als een adviesorgaan als de Ser het primaat van de politiek uitholde, was dat veeleer de politiek te verwijten dan, in dit geval, de sociale partners. De politiek parkeerde netelige problemen graag bij de Ser en creëerde zo door eigen verdeeldheid ruimte voor de deelbelangen.

Dat kan in bepaalde situaties zijn nut hebben. Het bestaan van een instituut als de Ser is dan gerechtvaardigd. Voorstanders van totale opheffing van een instituut als de Ser dreigen het kind met het badwater weg te gooien. Maar dat wil niet zeggen dat de politiek koste wat het kost bij elk beleidsvoornemen advies dient in te winnen. Dat geldt vooral voor beleidsvoornemens waarbij de machtspositie van organisaties van werkgevers en werknemers in het geding is. Om met VVD-leider Bolkestein te spreken: je praat met de kalkoen ook niet over de wenselijkheid van zijn aanwezigheid op het kerstdiner. De lange discussie over de uitvoering van de sociale zekerheid is er een voorbeeld van.

Nu de Kamer deze week besloot de verplichting tot het vragen van advies aan de Ser op te heffen kan beter tegemoet gekomen worden aan de bezwaren tegen de gegroeide praktijk zonder het evidente gevaar dat de achterkamertjes een nadrukkelijker rol krijgen. Het aanvaarde voorstel van de VVD heeft de charme van de gulden middenweg.