'Self made men zijn leuker'

Gidsen voor beroepskeuze zijn er te kust en te keur, maar volgens Pieter Schoen (23) en Harald Swinkels (24) hebben ze één groot nadeel: je ziet er geen gezicht bij. ,,Die gidsen en folders gaan over de diploma's die je nodig hebt en waar je een bepaald vak kunt studeren. Maar als jongere wil je dat niet in de eerste plaats weten.''

Daarom schreven zij 'Wat wil JIJ worden?'. Daarin vertellen 87 bekende Nederlanders over hun carrière. Schoen en Swinkels zijn nog net student en wilden allebei altijd al ondernemer worden - net als hun vaders. Het maken van hun boek bevestigde hen daarin, want dat was wel even leuker dan bedrijfskunde of economie studeren. Niet alleen spraken ze mensen als Emile Ratelband, Ivo Niehe of Monique van de Ven. Ze hebben ook vraagstukken opgelost als 'moet het boek een slappe of een harde kaft krijgen' en 'hoe voorkomen we dat het een veel te duur boek wordt'.

Er zitten honderden uren werk in het boek. Nee, voor hun studie hebben ze daar eigenlijk niets aan - maar leuk dat het was!

Het aardige van het boek is dat de geïnterviewden zo divers zijn, van Youp van 't Hek tot Jaap de Berg, hoofdredacteur van Trouw (,,Een journalist van Trouw moet de bereidheid hebben afstand te nemen van het eigen standpunt om de zaak van alle kanten te bekijken''). En van de bruisende house-dj 100 % Isis (in het dagelijks leven Isis van der Wel) tot de immens saaie bankier Onno Ruding, ooit CDA-minister van financiën, tegenwoordig topman bij de Newyorkse Citybank. Geen groter verschil dan tussen die twee - maar opmerkelijk is dat ze toch geen van beiden vinden dat ze een 'veilig' leven leiden.

Isis reist in haar eentje met een kist platen de clubs van de wereld af en noemt het 'een veilige keus' als je gaat studeren: ,,Twee jaar geleden had ik het even benauwd. Al mijn vrienden die studeerden gingen naar mijn mening leuk met elkaar om, zaten in een leuk huis en ik was toen net van mijn vriendje af en alleen. Toen had ik even zoiets van 'O nee, ik heb de verkeerde keuze gemaakt. Ik had lekker veilig moeten gaan studeren.' Maar daar ben ik inmiddels wel overheen.''

Ook Ruding houdt niet van veiligheid, maar dan toch op een ietsje luxueuzer niveau. Ruding ziet het als een kwestie van 'risico's nemen' dat hij ooit fulltime de politiek in ging, ,,omdat ik toch een veilige, goed betaalde baan bij een gerespecteerde bank opgaf.''

Wie dj wil worden moet zich volgens Isis afvragen waarom je dat wil worden. ,,Als je het alleen voor het geld of de aandacht doet, zul je later toch in de problemen komen. Of jij vindt het dan niet meer leuk, of de mensen vinden jou niet meer leuk. Volgens mij is de beste dj degene die het voor de muziek doet. Als je het echt van de muziek houdt en je hebt er feeling voor, dan kun je een echt goede dj worden.''

En hoe word je topbankier? Door hard en gedisciplineerd te werken, vermaant Ruding - en niet te klagen als je naar het buitenland wordt uitgezonden en je niet op maandagmorgen ziek te melden omdat het weer een beetje slecht is. In één moeite door schimpt de topbankier ook nog een beetje op de lange vakanties die Europeanen gewend zijn: ,,Als je durft te zeggen dat je vrienden en collega's in Europa zes weken vakantie hebben, dan krijgen ze een lachaanval hier, dat bestaat niet.''

Een erg belangrijke les die Schoen en Swinkels tijdens het maken van het boek opdeden, staat niet in het boek. Ze merkten dat er een groot verschil is tussen figuren die in een grote organisatie 'hoog' geworden zijn, en mensen die een eigen idee in een eigen bedrijf hebben omgezet.

Schoen: ,,Je merkte dat al wanneer je een afspraak probeerde te maken: dat gaat heel moeilijk bij iemand die bijvoorbeeld bestuursvoorzitter van een multinational is. Self made figuren deden juist helemaal niet moeilijk. Vonden ze ons boek een goed idee, dan hadden ze ook meteen tijd voor een interview.''

Swinkels, die de interviews uitwerkte tot teksten, merkte het ook wanneer hij die teksten nog even voorlegde. ,,Mensen uit een grote organisatie wilden vaak dat er een paar woorden werden gewijzigd. Stond er bijvoorbeeld 'verderfelijk', omdat ze dat hadden gezegd, moest dat 'minder fraai' worden.'' Schoen: ,,Self made figuren lijken gewoon veel meer plezier te hebben in wat ze doen. Ze zijn minder saai.''