Verenigde Staten 'Carry me back to old Virginia'

AMSTERDAM - Het is al meer dan twintig jaar niet meer ten gehore gebracht op officiële bijeenkomsten van de Amerikaanse staat Virginia: “Carry me back to Old Virginia”, het officiële lied van de staat. Het deelstaatparlement van de 'Old Dominion' is van de week begonnen het vermolmde stuk antiek op te bergen in de geschiedkundige kelders.

James A. Bland, een zwarte zanger uit New York, schreef het in 1875 als de mijmering van een voormalige slaaf. En de algemene vergadering van Virginia nam het in 1940 aan als het 'staatslied'. Maar de tekst wordt door brede lagen van de bevolking van Virginia - zwart èn blank - met zijn woordgebruik als 'darkey' en 'massa' als zo stuitend ervaren dat 'Old Virginia' is weggemoffeld.

Douglas Wilder, in de jaren tachtig de eerste zwarte gouverneur, heeft in 1970 als senator een poging gedaan het lied van zijn officiële status te ontdoen, maar er was in het parlement van de Virginians geen meerderheid voor te vinden. Nu is het plan 'Old Virginia' met 'emeritaat' te sturen, zodat het verdwijnt, maar niettemin een plaats krijgt in de geschiedenis.

De tekst van het eerste couplet van het lied gaat alsvolgt:

Breng me terug naar het oude Virginny Daar waar de katoen en de mais en de aarpels groeien Daar waar de vogels in de lentetijd vrolijk kwetteren Daar waar het hart van dit ouwe zwartje naar toe wil Daar waar ik zo hard werkte voor de oude meester Dag in dag uit in de gele maisvelden Geen plek op aarde waar ik echt meer van houd dan het oude Virginny, de staat waar ik ben geboren

In 1994 stelde het Huis van Afgevaardigden van de staat al met 87 tegen 9 stemmen voor de status van het lied op te heffen, maar de Senaat van Virginia heeft een kwart eeuw geen keus kunnen maken. Telkens weer werd voorgesteld de tekst aan te passen, omdat volgens de liefhebbers de melodie zo mooi was. De tegenstanders menen dat het lied zo onlosmakelijk verbonden is met de tijd van de slavernij en de discriminatie van zwarten dat geen enkele verandering de herinnering aan die tijd kan wegnemen.

Begin deze week werd er opnieuw een voorstel van de (blanke) Republikein Stephen Newman en de (zwarte) Democrate Louise Lucas behandeld om 'Old Virginny' te gaan bijzetten. Met 24 stemmen voor en 15 tegen werd het aangenomen en de Senaat gaf een studiecommissie meteen ook opdracht met een nieuw lied te komen. De Republikeinse gouverneur George Allen, die zich in het debat neutraal heeft opgesteld, zal iedere suggestie honoreren mits het een lied is “waar iedereen trots op kan zijn en waar inspiratie van uitgaat”.

Twee staten verder, in South Carolina, wordt geprobeerd een andere steen des aanstoots uit het publieke leven te verbannen: het rode dundoek met de witte sterren en de blauwe X dat tussen 1861 en 1865 diende als de vlag van de rebellerende zuidelijke staten van de Confederacy. Vier Dixie-staten voeren op de een of andere manier deze vlag nog in het officiële vaandel: South Carolina, Alabama, Georgia en Mississippi.

Eind vorig jaar heeft South Carolina's gouverneur David Beasley, een conservatieve Republikein, voorgesteld de vlag niet meer op de koepel van het statehouse, de zetel van het staatsbestuur, te voeren, maar het vaandel een plek te geven op twee monumenten uit de tijd van de Confderatie. Een van die monumenten eert de zuidelijke soldaten die tijdens de Burgeroorlog zijn gevallen.

Beasley meent dat een vlag de bevolking hoort te verenigen en dat doet het Confederale doek niet. Vrijwel alle zwarte bewoners van de staat vinden het beledigend, omdat ook dit symbool verbonden is met de slavernij, waarvan het voortbestaan immers aan de afscheiding van het zuiden ten grondslag lag. De gouverneur heeft zich bij zijn voorstel laten leiden door het optreden in de staat van racistische groeperingen als de Ku Klux Klan en de brandstichtingen, vorig jaar, in zwarte kerken.

De volksvertegenwoordiging in South Carolina is de gouverneur eind vorige week niet gevolgd. Twee groepen tegenstanders van het compromis, de conservatieven die het idee te ver vinden gaan en de liberalen die het niet ingrijpend genoeg vinden, haalden Beasley onderuit. Het Huis van Afgevaardigden wil nu een referendum over de zaak houden. Over dat voorstel en dat van de gouverneur moet nu de Senaat van South Carolina zich buigen.