Ex-makelaar Jan Kamminga uit de zaken, in de politiek

Makelaarskantoor J. Kamminga & Zonen te Groningen is in andere handen overgegaan. Het familiebedrijf, waaraan drie generaties in totaal 74 jaar hun beste krachten hebben gegeven, moest het afleggen tegen de politieke ambities van Jan Kamminga, gisteren geïnstalleerd als commissaris van de koningin in Gelderland.

“Het is een grote overstap voor ons allemaal”, zei de net 50-jarige Groninger in zijn maidenspeech voor de Provinciale Staten van Gelderland. Bewondering heeft Kamminga voor zijn ouders, die na een toch al niet gemakkelijk leven nog moesten meemaken, dat het familiebedrijf ophoudt te bestaan. Ze hebben het goed opgevat, zeker omdat zoon Jan zo'n prestigieuze functie is toebedeeld.

Kamminga heeft het makelaarskantoor altijd gecombineerd met zijn andere functies. De weg tussen Groningen en Den Haag moet hij met de ogen dicht kunnen rijden. Pas nu komt er een definitief einde aan het slopende dubbelleven met werkweken van tachtig uur. Koud van de HBS moest hij het makelaarskantoor van zijn vader overnemen. Hij wist al snel, dat dat geen volledige levensvervulling zou worden. Via de gemeenteraad van Groningen speelde hij zich in de kijker van de VVD, waarvan hij in 1979 landelijk ondervoorzitter en in 1981 voorzitter werd.

In de hekgolf die de val van toenmalig partijleider Ed Nijpels veroorzaakte, moest Kamminga vijf jaar later het veld ruimen. De ironie van het lot bepaalde, dat uitgerekend deze twee politieke vrienden tegenover elkaar kwamen te staan in de strijd om 'Gelderland'. Nijpels had de voorkeur van de vertrouwenscommissie, maar door persoonlijk ingrijpen van partijleider Bolkestein werd uiteindelijk Kamminga tot commissaris van de koningin benoemd.

Na afloop van de installatieplechtigheid in het Huis der Provincie in Arnhem maakte een overigens montere Nijpels er gisteren geen geheim van, dat de hele gang van zaken hem niet lekker zit. “Ik heb hierover binnenkort nog een gesprek met Hans Dijkstal (minister van binnenlandse zaken; red.). Als je een vertrouwenscommissie instelt voor de benoeming van een commissaris, moet er voor de minister een zwaarwegende reden zijn om van het advies af te wijken. Deze benoeming is kennelijk in Haagse achterkamertjes bediscussieerd. De politiek in Gelderland heeft de procedure uitstekend gedaan. Den Haag is er vervolgens mee gaan rommelen. Ik vind dat een partij netter met z'n mensen kan omgaan.”

Nijpels heeft bij zijn sollicitatie ongetwijfeld meegewogen hoe aardig een commissariaat nog kan uitpakken voor uitgerangeerde politici en bestuurders. Jan Terlouw, in de jaren tachtig met hoon overladen verdwenen in een vage functie in het buitenland, heeft zijn politieke loopbaan in Gelderland glansrijk kunnen afsluiten, vooral dankzij zijn kordate optreden tijdens de bijna-watersnood begin 1995. “Toen Terlouw hier kwam, werd er spottend gezegd dat-ie in zijn nadagen nog even Gelderland kwam doen. Bij zijn vertrek hoorde je zeggen: jammer dat hij niet nog eens vijf jaar blijft”, memoreert een statenlid fijntjes.

Kamminga heeft wat dat betreft een betere start. Na het voorzitterschap van de VVD is hij voorzitter geweest van de werkgeversorganisatie KNOV, in 1995 met het christelijke NCOV gefuseerd tot MKB Nederland. De combinatie van langdurige ervaring in en uitstekende contacten met politiek en bedrijfsleven maakt hem volgens velen bijzonder geschikt voor de post van commissaris van de grootste provincie van Nederland (86 gemeenten op vijfduizend vierkante kilometer grond).

“Gelderland hoeft zich geen zorgen te maken. Jan Kamminga is een uitstekende belangenbehartiger. Die rol is hem op het lijf geschreven”, weet Cees van Lede, bestuursvoorzitter van Akzo Nobel, uit de tijd dat hij nog voorzitter van het VNO was. Burgemeester Ed d'Hondt van Nijmegen verwacht dat Kamminga belangrijk werk kan verzetten om de groei van de Gelderse economie te verbinden met behoud van natuur en milieu. “Ik denk dat we met deze benoeming heel gelukkig mogen zijn. De periode van het afzetten tegen de Randstad is voorbij.”

Kamminga zelf vindt het een “spannende uitdaging” om economie en ecologie in evenwicht te brengen. “De voorwaarden en omstandigheden zijn er om Gelderland tot echt grote economische groei te laten komen. Er is veel te winnen, maar ook veel te verliezen.”

De inhoud van het ambt van commissaris van de koningin staat nogal eens ter discussie. De riant betaalde 'CdK' (na het koninklijk huis de best betaalde overheidsfunctie) mag van de één eigenlijk alleen maar de spreekwoordelijke lintjes doorknippen, terwijl er ook stemmen opgaan om het ambt meer politieke inhoud en gewicht te geven.

Formeel zijn de provinciale staten (in Gelderland 75 gekozen leden) de baas in de provincie. Het dagelijks bestuur wordt gevormd door de gedeputeerde staten, die voorstellen en besluiten van provinciale staten voorbereiden en uitvoeren. De door de Kroon benoemde commissaris zit zowel provinciale als gedeputeerde staten voor, maar heeft zelf geen stemrecht.

Wat Gedeputeerde staten betreft, zal Kamminga als “boegbeeld en als woordvoerder” optreden, zei waarnemend commissaris Van Dijkhuizen gisteren nog maar eens voor alle duidelijkheid. “Wij zijn van mening, dat de politieke verantwoordelijkheid voor de inhoud van het beleid bij de gekozen bestuurders moet liggen. Zij dienen daarover in de Staten verantwoording af te leggen en kunnen door Provinciale staten ter verantwoording worden geroepen. Bovendien maakt het uw positie als samenbindend voorzitter sterker. U hoeft geen inhoudelijke belangen te verdedigen met de al dan niet hete adem van fracties en commissies in de nek. U kunt boven de partijen staan en de collegialiteit van het bestuur verstevigen.”

Zo'n nogal onzijdige positie zal wennen zijn voor Kamminga, die van zijn hart zelden een moordkuil maakt. Maar de provincie-ambtenaren houden er even goed rekening mee dat onder Kamminga een andere, bedrijfsmatiger wind door het Huis der provincie gaat waaien.

Jan Kamminga en zijn - derde - vrouw Margé wonen nu nog in Lelystad. Binnenkort rijden de verhuiswagens voor, om de familie Kamminga naar het Gelderse Loenen te verhuizen. Uiteraard kostte het vinden van een geschikte woning Kamminga weinig moeite.

“Het regende tips en uitnodigingen. Tientallen brieven met foto's kregen we in de brievenbus met daarop de alleraardigste huisjes. De gouden tip kwam van de Dorpsraad Loenen”, aldus Kamminga in het Gelders Dagblad. Het werd villa Het Loenerhof, voormalig hotel-pension. Of Kamminga ook courtage heeft moeten betalen, vermeldt het verhaal niet.