Geld weer onder matras

MOSKOU - In Moskou is een run op de banken gaande. Russen zijn sinds enkele dagen massaal hun bankrekeningen aan het leeghalen. Dat gaat beheerst. Bij banken staan geen dranghekken en er wordt niet gemept. Al het geld verdwijnt weer onder de matras, of wordt omgezet in goederen.

Bank Menatep ligt aan de Tverstraat, de Moskouse Champs Elysées, waar de duurste winkels van de stad zijn gevestigd. Bij de bank staat permanent een groep van circa tien mensen. Een bankemployé beantwoordt keurig de vragen van de clientèle. Hij verstrekt het adres, waarheen klanten een verzoek moeten sturen om hun rekening op te heffen. Binnen enkele dagen kan het geld dan worden opgehaald. De bankbediende raadt iedereen aan nog even te wachten. “Tot de situatie normaal wordt.”

“We riskeren ons leven door hier te blijven”, roept een vrouw vertwijfeld. Zo snel mogelijk wil ze haar 60 dollar van de bank halen. Een andere vrouw lijkt duidelijk meer geld op de rekening te hebben staan. Haar valutategoeden wil ze niet uitgekeerd krijgen in roebels. Ter verklaring legt ze twee vuisten op één schouder. “Ik wil straks niet met een hele zak naar huis.”

De rij bij Bank Menatep is uiterlijk de rust zelve, ondanks de enkele uitroep. De spanning is echter om te snijden. Op ingehouden toon wordt informatie uitgewisseld. De zorg om de spaarcenten straalt van de gezichten af.

Op 'normalisering van de situatie' is voorlopig weinig kans. Dinsdag ging de roebel 10 procent onderuit. En een dag later heerst de chaos. Er is in het geheel geen koers meer. Nergens zijn dollars te krijgen. Uit de provincie stromen berichten binnen dat de nationale munt al 11 roebel doet voor één dollar.

Vorige week maandag brak de dam. De regering van de zondag ontslagen premier Kirijenko en de Bank van Rusland besloten op 17 augustus de roebel min of meer los te laten. De gehele vorige week bedroeg de koersdaling een bescheiden 13 procent. Maar de vrije val is nu definitief begonnen. Volkomen onduidelijk is waar de roebel heen gaat.

De centrale bank is opgehouden de koers te beheersen met massale roebelaankopen. Gistermiddag kondigde de Bank van Rusland aan de snel slinkende valutareserves niet langer te willen gebruiken voor ondersteuning van de roebel.

- Vervolg op pagina 5

In de chaos van Moskou is de mark zelfs een dollar waard VERVOLG VAN PAGINA 1

In loop van de ochtend wordt duidelijk wat zich voor ramp voltrekt. De handel op de Micex (Moscow Interbank Currency Exchange) wordt tot twee keer stilgelegd, omdat de vraag naar dollars alle perken te buiten gaat. Alle banken willen van hun roebels af. Het stilleggen is een symptoom van oververhitting. En dan wordt omstreeks het middaguur plotseling bekendgemaakt dat alle handel van die dag ongeldig is verklaard. De koers staat dan op 8,26 roebel voor één dollar.

De verdere dag verkeert Moskou in onzekerheid over de waarde van de eigen munt. Aan het eind van de middag besluit de Centrale Bank de handel in dollars pas op donderdag te hervatten op basis van de koers van dinsdag: roebel 7,86.

Een vreemde situatie ontstaat. De koers is volstrekt kunstmatig. De dollar is opeens bijna evenveel waard als de mark. Door de opschorting van de handel in dollars stortten kopers zich namelijk massaal op de Duitse munt. In korte tijd daalt de roebel ten opzichte van de mark met zo'n 40 procent.

Volgens Konstantin Tsjernisjov, een financieel expert bij Rinaco Plus, een Russische investeringsbank, kan de roebel ieder moment de grens van 9,5 roebel voor één dollar bereiken. Verder mag de roebel niet dalen. Hij sluit niet uit dat de Centrale Bank binnenkort doodleuk een nieuwe bodem zal afkondigen.

De roebelmalaise is volgens premier Tsjernomirdin de schuld van Centrale Bankdirecteur Doebinin. Hij zou de politiek dwars willen zitten door de roebel te laten vallen.

Deskundigen wijten de voortduring van de roebelproblemen allereerst aan de dinsdagavond bekendgemaakte details over de herstructurering van de binnenlandse schuld. Vorige week maandag werd besloten de staatsobligaties, die aflopen voor het jaar 2000, niet langer af te lossen, omdat het ministerie van financiën nauwelijks geld heeft.

Ondanks de pessimistische verwachtingen over de herstructurering, is de uiteindelijke regeling zwaar tegengevallen. Een analist verwacht niet meer dan zo'n 20 procent terug te zien van het geïnvesteerde geld. Bankiers willen daarom weg uit Rusland en wel zo snel mogelijk. Zij geloven niet dat Tsjernomirdin de situatie nog ten goede zal keren.