Prodi naar Kohl wegens 'plan tegen Italië'

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Italiaanse regering zit in de gordijnen over een uitgelekt plan om de toetreding van Italië tot de Europese muntunie te vertragen. Op de financiële markten in Italië zorgde de berichtgeving echter slechts voor een rimpeling.

De Italiaanse premier Romano Prodi zal vandaag in Bonn zijn Duitse collega, bondskanselier Helmut Kohl, op het hart drukken dat hij niet zit te springen om suggesties Italië een jaar of wat buiten de muntunie te houden. Hij heeft zijn politieke lot verbonden aan Italiaanse deelname direct vanaf het begin, op 1 januari 1999.

Het valt evenwel niet te verwachten dat het een genoeglijk onderonsje wordt tussen beide christen-democraten. Volgens berichten in de Britse pers willen vooral de Duitsers Rome nog even buiten de deur houden. In de Italianse krant La Repubblica van gisteren noemde Kohl Italië weliswaar “één van de grote lidstaten van de Europese Unie”, maar hij hield zich op de vlakte over de vraag of Rome in de Emu-kopgroep moet zitten. De Duitse bewindsman zei slechts dat hij voor “intensievere samenwerking” is, wat in het Brussels jargon betekent dat sommige lidstaten op bepaalde terreinen sneller mogen gaan dan andere.

Alle Italiaanse kranten openden met de rel over het plan Italië twaalf tot achttien maanden buiten de muntunie te houden - tot duidelijk is of de Italiaanse begrotingsdiscipline niet alleen van vandaag is. 'Europa, een plan tegen Italië', kopte Corriere della Sera. Il Messagero laat premier Prodi verklaren dat er helemaal geen anti-Italië plan bestaat.

De Italiaanse munt, de lire, won gisteren licht ten opzichte van de Duitse mark. Dat werd uitgelegd als het resultaat van de krachtige woorden van premier Prodi. Een dag eerder daalde de munt even in waarde, naar 992 voor een mark, maar kwam vervolgens in rustig vaarwater door te klimmen naar 985 voor een mark (boven de spilwaarde van 990 in het Europese stelsel van wisselkoersen, EMS). Ook de beurs in Milaan gaf slechts een rimpeling te zien. De krant Il Sole 24 Ore concludeerde dat een eventuele vertraging van de Italiaanse toetreding tot de muntunie door de markten kennelijk niet als negatief wordt gezien.

En die mening wordt gedeeld door menig econoom, zeker in Duitsland, waar wordt gevreesd voor een door de lire verzwakte euro. Het opgeven van de harde mark voor zo'n munt, kan Kohl in de campagne voor de verkiezingen van volgend jaar niet verkopen.

Maar de Italiaanse premier Prodi en vooral zijn minister van financiën, de vroegere gouverneur van de Italiaanse centrale bank en ex-premier, Carlo Azeglio Ciampi, is er alles aan gelegen mee te doen vanaf het begin. Zij vrezen dat de steun voor harde begrotingsmaatregelen in eigen land weg zal vallen als de Italiaanse deelname wordt vertraagd. Om de Italianen te overtuigen de broekriem aan te halen, is het dreigende gezichtsverlies breed uitgemeten van een land dat wel mede de EEG heeft opgericht (1956, Rome!), maar niet meedoet aan de Emu.

Het kabinet-Prodi wist al een pakket van bezuinigingen en belastingverhogingen erdoor te krijgen ter waarde van ongeveer 70 miljard gulden om het lopende begrotingstekort naar beneden te krijgen. Dat is niet voldoende, want binnenkort wordt een extra pakket ingediend van nog eens 17 miljard.

Menens

Om te bewijzen dat Italië het echt meent, gaat Prodi in Bonn vertellen dat hij de behandeling van de begroting van 1998 wil vervroegen. Die zou deze zomer al vastgesteld moeten worden, in plaats van eind dit jaar. Daarmee moet helderheid worden geschapen over de vraag of Italië werkelijk voldoet aan de criteria, omdat dan de begroting van dit jaar definitief wordt vastgesteld. En daarop wil Rome eind dit jaar worden beoordeeld.

Prodi krijgt echter nog de nodige problemen in eigen land bij deze operatie. Oppositieleider Silvio Berlusconi heeft aangekondigd mee te willen werken mits er wordt bezuinigd - op uitkeringen en gezondheidszorg, en de belastingen niet omhoog gaan. Dat is tegen het zere been van de Heropgerichte Communisten van Fausto Bertinotti, die Prodi steunen. Die willen absoluut niets weten van een 'EU-aanslag' op de onderkant van de samenleving, die zij zeggen te vertegenwoordigen.