Drieluik van Hal Hartley levert vlakke typetjes op die met woorden goochelen

FLIRT Regie: Hal Hartley. Met: Bill Sage, Dwight Ewell, Miho Nikaidoh. Te zien in: Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag, Nijmegen, Breda en Eindhoven.

Hartley maakte in 1993, min of meer voor de lol, de korte film 'Flirt', om even te kunnen ontsnappen aan de opnamen van 'Amateur', zijn vorige film. Pas later besloot hij een drieluik te maken: de episode in New York werd aangevuld met episodes in Berlijn en Tokio. Uitgangspunt is steeds: de hoofdpersoon wordt gedwongen om te kiezen tussen twee geliefden. Er is haast bij, want een van de geliefden staat op het punt om naar het buitenland te vertrekken. Elke episode eindigt met een tamelijk onschuldig pistoolschot in het gezicht van degene die moet kiezen. Veel dialogen keren letterlijk terug in de verschillende episodes.

In New York gaat het om Bill, die moet kiezen tussen zijn vriendin Emily en zijn minnares Margaret, maar zich in een café geconfronteerd ziet met Margarets echtgenoot. Het is de meest geslaagde episode van het drieluik, niet toevallig ook de meest Hartley-achtige. Het absurdisme van de dialogen is nog vers, de mise-en-scène is verrassend, de acteurs beschikken over de juiste droge toon en timing.

In Berlijn gaat het om de Amerikaan Dwight, die moet kiezen tussen kunsthandelaar Johan en kunstschilder Werner, maar zich bij Werner thuis geconfronteerd ziet met diens echtgenote. In deze episode realiseert Hartley zich dat herhaling alleen niet genoeg is en neemt hij zijn toevlucht tot meta-commentaar. Drie bouwvakkers bespreken de film waarin ze figureren. Over de regisseur hebben ze ook een mening: “Hij heeft gefaald, maar in dit geval is de mislukking interessant.”

In Tokio gaat het om Miho, die moet kiezen tussen haar Amerikaanse vriend (gespeeld door Hartley zelf) en haar dansleraar, maar verstrikt raakt in een conflict tussen de dansleraar en diens echtgenote. Hoewel de personages introvert en afstandelijk zijn, is deze episode de meest realistische en warme van de film. Wellicht wordt dit verklaard door Hartley's fascinatie voor butoh-dans en actrice Miho Nikaido, met wie hij inmiddels is getrouwd.

Waar de voorgaande films van Hartley altijd wisten te intrigeren door hun verfrissende blik op menselijke communicatie, zijn de personages in 'Flirt' niet prikkelend genoeg om iets algemeners dan zijzelf te vertegenwoordigen.

Juist datgene wat door 'Flirt' wordt nagestreefd, het laten zien van universele patronen in de liefde, wordt hierdoor niet bereikt. Herhaling van dezelfde zetten is daarvoor een te gemakkelijk middel. Ironisch genoeg werkt het wel in Hartley's overige films, waar de personages realisme en absurdisme veel geloofwaardiger weten te combineren. Ze ontstijgen daardoor aan hun individuele eigenaardigheden en krijgen een zekere algemene geldigheid. In 'Flirt' worden ze nooit meer dan vlakke typetjes die met woorden goochelen. Maar het blijft natuurlijk wel een Hal Hartley-film. De bouwvakkers hebben gelijk: 'Flirt' is een interessante mislukking.