Het en(i)ge ware geloof

Noem het onzin om zulke uiteenlopende types als Marcus Bakker, ir. J. van der Graaf en kardinaal Simonis op één lijn te willen zetten. Onzin, omdat het nu eenmaal meer voor de hand ligt om een communist, een gereformeerde bonder en een rooms-katholiek als bewoners van totaal verschillende planeten te beschouwen. Dat neemt niet weg dat er soms van die momenten zijn waarin een normaal mens wel gedwongen wordt ze als gekloonde producten van een en dezelfde oer-substantie te beschouwen.

Zo'n moment deed zich voor toen de strijdbare, algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond vorige week zijn pen in Trouw hanteerde om in enkele forse halen een relatie te leggen tussen de pedo-affaire (die hij zag als de zoveelste poging een alles-moet-kunnen sfeer te bevorderen) en de veronderstelde vrijzinnigheid die mede dankzij de bijbelgeleerde Den Heyer in de gereformeerde kerk zou zijn losgebarsten. Dat laatste was voor Van der Graaf weer aanleiding om uitgerekend de gereformeerden als een gevaar af te schilderen voor het fusieproces van de protestantse kerken. Voorzover het hem daar al niet om begonnen was, want bonders vinden die fusie nu eenmaal niks. Maar dit terzijde.

Mij gaat het om het gemak waarmee leerstelligen, 'rechtzinnigen', verbanden durven te leggen. Van der Graaf roept wat en de gereformeerde bondspredikant Van den Berg uit Groot-Ammers legt er prompt een schepje bovenop met een zichtbaar geworden 'verborgen leiding', uitmondend in de suggestieve vraag (zie Trouw van woensdag): “Is het misschien een teken dat God zelf de voortvarendheid waarmee de gereformeerde kerken SoW willen doordrijven juist op dit punt een halt toeroept?”

Dat zal dan wel. Wie zo makkelijk verbanden durft te leggen, bespeurt overal de (straffende) hand van God. Of het nu kardinaal Simonis is, die meent dat er een relatie bestaat tussen het grove geweld op straat (Tjoelker) en het gemak waarmee tegenwoordig abortus en euthanasie gepleegd zou worden. Of Marcus Bakker wiens redevoeringen steevast uitmondden in een litanie op de wantoestanden in deze samenleving, die op hun beurt het gevolg waren van de verderfelijke macht van het groot-kapitaal. Ik geef toe, dat laatste is wat anders dan God, maar voor Bakker wel degelijk een macht, een duivel die bestreden moet worden met de god van het enige ware geloof, het communisme.

Het enige ware geloof, de zuivere leer. Dat is het wat dit illustere drietal met elkaar gemeen hebben. Samen met de veronderstelling (laat ik nu eens een verband leggen) dat een strikte handhaving van die leer ook de beste garantie biedt voor verantwoord ethisch handelen. Dat nu is een uiterst gewaagde, om niet te zeggen gevaarlijke veronderstelling. Sinds Bolkesteins kruistocht tegen het communisme zijn we (voor wie het nog niet wist) weer eens met de neus gedrukt op de blindheid waaronder aanhangers van de zuivere leer nogal eens gebukt plegen te gaan.

Maar ook Simonis en Van der Graaf past terughoudendheid. Zoals het Nederlands Dagblad gisteren schreef: “Slavernij, kolonisatie, apartheid en zelfs antisemitisme, menige 'rechtzinnige' heeft zich in het verleden opgeworpen als verdediger ervan. Dat maakt bescheiden in het oordeel over anderen. Zeker wanneer we bedenken dat juist ook in 'rechtzinnige' kringen de christelijke ethiek, juist als het gaat om misbruik van kinderen (maar dan door seksbeluste vaders), nogal eens een dode letter is gebleken”.

Maar helaas, het zal wel boter aan de galg zijn: leerstelligheid en bescheidenheid gaan nu eenmaal zelden hand in hand.