Fransen winnen weer een slag

Frankrijk heeft het de afgelopen dagen de nieuwe Duitse regering ingepeperd hoe de verhoudingen binnen de Europese Unie liggen. Niemand hervormt het Europees landbouwbeleid tegen de wil van Frankrijk, de voornaamste landbouwproducent van de EU.

De Duitse minister van landbouw, Funke, erkende eergisteren de boodschap begrepen te hebben. Zijn eis dat de lidstaten voortaan een deel van de steun aan de boeren zelf betalen, is 'een dode letter', gaf hij toe. Omdat Parijs er rabiaat tegen is. Het zou Frankrijk op honderden miljoenen guldens per jaar komen te staan.

Vorige week nog wilde het niet tot Funke doordringen. Hij presenteerde een nieuw voorstel dat door Frankrijk meteen van tafel werd geveegd. Maar de Duitser hield vol dat er een meerderheid voor het plan in zicht was. Dat was voor Parijs te veel. Officieel mag er dan met een gekwalificeerde meerderheid besloten worden bij landbouw, in de praktijk claimt Frankrijk een vetorecht.

De Franse minister Glavany riep meteen dat Duitsland hem probeerde te isoleren. Ongehoord. President Chirac stelde dat de ministers van landbouw het beste opnieuw konden beginnen. En toen dat nog geen indruk maakte, liet Glavany zondag weten geen zin te hebben in nieuwe onderhandelingen als Funke geen rekening hield met 'vitale Franse belangen'.

De vrede is getekend. Maar de Frans-Duitse samenwerking op landbouwgebied is niet meer wat ze is geweest. De vorige Duitse regering was onder druk van de Beierse boerenlobby fel tegen de hervormingsplannen van de Europese Commissie. De regering-Schröder steunt ze. De boerenlobby heeft geen greep op deze regering. Eerste prioriteit van Schröder is de Duitse contributie aan de EU te verlagen. Parijs verloor daarmee zijn vaste partner.

Precies om te vermijden dat het in een isolement terecht zou komen, heeft Frankrijk de afgelopen tijden zijn koers flink bijgesteld. Na decennialang alleen gepleit te hebben voor meer landbouwuitgaven, besloot Parijs mee te gaan in de Duitse bezuinigingsdrift. Net als Duitsland wil Parijs nu de uitgaven bevriezen.

Daar moest wel wat tegenover staan. Frankrijk wilde niets horen van het gedeeltelijk zelf betalen van de steun. Ook heeft het grote moeite met de prijsdalingen voor rundvlees en wil het de zuivelhervorming uitstellen.

Het is tekenend voor de huidige verhoudingen dat Bonn alleen hardhandig tot een tegenprestatie te bewegen was. De onderhandelingen die gisteren werden hervat, zijn er niet eenvoudiger op geworden. Duitsland deed vorige week bijna iedereen toezeggingen. Meer melkquota, meer steun voor zonnebloemen, wijn, kalvermesters en aardappeltelers. Zoals te verwachten, was dat nog niet genoeg. Italië eiste meer melkquotum.

Al die concessies kosten geld, terwijl de regeringsleiders afgelopen vrijdag op hun informele top in Bonn benadrukten dat de landbouwuitgaven niet verder mogen stijgen.

Geleidelijke afbouw van de inkomenssteun aan boeren lijkt een optie om de uitgaven wat binnen de perken te krijgen. Een meerderheid is voor dat idee, ook Frankrijk, maar over de uitwerking zijn de ministers verdeeld.

Afzwakking van de hervormingen of zelfs uitstel is ook een serieuze optie. Maar veel tijd kan de Unie daarmee niet kopen. Eind dit jaar beginnen nieuwe onderhandelingen over vrijmaking van de wereldhandel. Tegelijkertijd kloppen staten uit Centraal- en Oost-Europa aan de deur. De Unie ontkomt niet aan hervorming van haar landbouwbeleid.