Wachten op opvolger van Phidippides

Aan topsport doet Ingrid Kristiansen (40) niet meer. Samen met haar landgenote en toenmalig rivale Grete Waitz bewerkstelligde de Noorse atlete in de jaren tachtig de acceptatie en doorbraak van het lange afstandlopen op topniveau door vrouwen. Een van haar hoogtepunten was het wereldrecord op de marathon (2.21.06), gelopen in 1985 en nimmer overtroffen.

Deze grote sportvrouw legt na een lange carrière aan het blad Runners World uit dat ze haar kinderen buiten de topsport wil houden. “Sporten, graag. Maar geen topatletiek.” Ze zegt zelf nergens spijt van te hebben, maar de gedachte dat haar afstammelingen kunnen worden gegrepen door de huidige waanzin, schrikt haar af. “In mijn tijd werden sommige atleten verdacht van doping, vooral de eendagsvliegen. Ik heb me er nooit druk om gemaakt. Ik denk dat nu veel atleten EPO gebruiken, ik ben er eigenlijk wel zeker van. En misschien mag ik het niet zeggen, maar ik hoop dat de race komt, waarin een atleet dood neervalt omdat hij EPO heeft gebruikt. Het is zo gevaarlijk! Je kunt erdoor winnen, maar ook door sterven.”

De winnaar van de olympische marathon, die vlak na de finish van vermoeidheid en EPO dood ineenzijgt. De ongelukkige zou, wrang genoeg, op slag 'onsterfelijk' zijn als opvolger van Phidippides. De Griekse boodschapper die in 400 voor Christus van uitputting zou zijn omgekomen nadat hij van Marathon naar Athene was gerend om de overwinning op de Perzen te melden. Op welke brandstof, dat wordt uit de overlevering niet duidelijk.

Een dergelijk schokeffect, zou dat de oplossing zijn voor het huidige dopingprobleem? De dood van Tom Simpson in de Tour de France van 1967 deed het wielerpeloton sidderen en activeerde de dopingbestrijders. Maar broodrijders én amateurs gingen snel over tot de orde van de dag. Atleten deden en doen dat na de ontmanteling van olympisch sprintkampioen Ben Johnson in 1988 en in weerwil van het groeiend aantal lugubere verhalen over te vroeg overleden ex-collega's. En pugilisten bieden hun kop nog altijd als boksbal aan (verstandig besluit, Regilio Tuur!), ondanks het feit dat Muhammad Ali - ooit The Greatest - met zijn kapotgeslagen coördinatiecentrum slechts met de grootste moeite de fik in de olympische gasvlam kreeg.

Er wordt zelfs veelvuldig naar meer risicovolle preparaten gegrepen, nu de eens populaire anabole steroïden en testosteron voor de controleurs traceerbaar zijn. EPO staat als afkorting voor erythropoïetine. Het is een hormoon dat de aanmaak van rode bloedlichaampjes bevordert èn het bloed dikker maakt. De eerste eigenschap kan de duursporter een beslissende voorsprong geven op de concurrent die misselijk wordt van de gedachte aan het meest verstrekkende gevolg van het tweede kenmerk: de dood. Daaraan zal het schokkende rapport van de Italiaanse onderzoeksrechter Sandro Donati niet veel veranderen, zo moet worden gevreesd. Want de handel is lucratief - in vakjargon: de belangen zijn groot - en de verleiding voor velen kennelijk niet te weerstaan.

Natuurlijk weet Kristiansen gevoelsmatig net zo goed als Donati in zijn onderbouwde aanklacht waarom: “Geld is een van de problemen van de atletiek, en je kunt in een adem daarmee ook doping noemen. Managers varen er wel bij als hun atleten het goed doen. Die druk voelde ik ook, maar ik heb altijd gezegd dat ik eigen baas wilde zijn.”

Daarom heeft ze haar belangen jarenlang in handen gelegd van Jos Hermens, die in hetzelfde nummer van Runners World aan het woord komt in een dubbelinterview met zijn voormalig concurrent en vriend Miel Puttemans. Waar de Belgische grootheid - zilver op de Spelen van München '72 en breker van zestien wereldrecords - afstand heeft genomen van zijn sport, staat de Nederlandse werelduur-recordhouder er nog middenin. Hermens weet in welk schimmig métier hij werkzaam is. De idealistische wereldverbeteraar van weleer is hij weliswaar niet meer, maar hij houdt zich als integer manager knap staande in de realiteit. Al tijdens zijn carrière maakte hij van zijn hart geen moordkuil: Lasse Viren, in 1972 en 1976 Olympisch kampioen op zowel vijf als tien kilometer, maakte gebruik van bloeddoping in plaats van rendierenmelk. De beschuldiging die in '76 enorme ophef veroorzaakte, houdt hij nog altijd staande.

Het heeft iets ontwapenends te lezen hoe Puttemans - door Viren in '72 naar zilver verwezen en volgens de theorie van Hermens dus bestolen - reageert als hij meer dan twee decennia later die aantijging verneemt.

“Ja, Jos?”