Nikolic straft bizarre act Timman koel af

Van een onzer verslaggevers WIJK AAN ZEE - Schaakcommentator Cor van Wijgerden bleef het woord maar herhalen. “Het is onbegrijpelijk, werkelijk onbegrijpelijk!” Het circusnummer waarmee Jan Timman de toeschouwers tijdens de vierde ronde van het Hoogovenstoernooi verblijdde, bevatte de meest amusante capriolen, maar de roekeloze openingskeuze van de Nederlandse grootmeester moest - conform de wetten van de logica - wel leiden tot een nul op de toernooitabel.

De organisatie van het toernooi in Wijk aan Zee prikt als service aan het publiek altijd alle artikelen die er over het evenement verschijnen aan de wanden van speellokaliteit De Moriaan. In een van die krantenstukjes is Jan Timman aan het woord over zijn recente prestaties. De Amsterdammer heeft de laatste maanden heel wat Elo-punten gewonnen. Volgens Timman is dat deels te danken aan zijn conscientieuze huiswerk. “Ik bereid me tegenwoordig veel serieuzer voor op de partijen”, zegt hij in het verhaal. Na de vreemde bokkensprongen die hij gisteren in het Slavisch maakte, wekten die woorden plotseling op de lachspieren.

Er deden al tijdens de partij de vreemdste geruchten de ronde over de spelopzet van Timman. Ivan Sokolov zou er de avond tevoren, tijdens het gebruikelijke stappen in hotel Sonnevanck, hoogstpersoonlijk bij de Amsterdammer op hebben aangedrongen tegen Predrag Nikolic een met een dikke laag stof bedekte variant een nieuwe kans te geven. Die theorie werd onmiddellijk na de partij door Timman zelf ontzenuwd. “Nee hoor”, zei hij, “ik had zelf al lang het plan deze zetten op het bord te brengen, omdat ik een paar interessante ideeën had ontdekt.”

Timman had in de Botwinnik-variant een obscure zijsprong gemaakt. Zulke verrassingstactieken zijn niet altijd gedoemd te mislukken, maar Timman had in dit geval pech. Hoe encyclopedisch zijn kennis wellicht ook is, het feit dat Nikolic in zijn juniorentijd dezelfde verdachte zettenreeks met zwart meer dan eens had beproefd, was hem totaal onbekend. De Bosniër was destijds door schade en schande wijs geworden en had een streep gehaald door de speelwijze. Hij liet er bij de nabespreking geen twijfel over bestaan: “De complicaties zijn vermakelijk, maar in de grootmeesterpraktijk kun je dit (9...Pd5) niet doen.” Nikolic kon het weten, want hij had nog niet zo lang geleden de lekken in het systeem met Gata Kamski doorgenomen. Hij koos onmiddellijk voor de scherpste voortzetting (Pxf7) en kreeg zo de kwaliteit in de schoot geworpen, een materieel overwicht dat extra waarde kreeg, toen Timman ook nog eens van zijn troeven - de loper van de zwarte velden - afruilde op c3.

Nikolic bleef koel toen Timman met 16...Pe4 het (mat)veld g2 bestookte en kreeg beslissend voordeel via twee krachtzetten. Met 18. h4 verstoorde hij de coördinatie tussen zwarts stukken en na 20. Pf7 (met 20. Dd6? Pxe5, 21. Lxb7 Pe2+, 22. Kh2 Dh5+, 23. Kg2 Pf4+, 24. gxf4 Dg4+ zou zwart het halfje hebben gered) was de lol er voor Timman definitief af. Hij zakte door zijn nederlaag terug in het peloton van liefst negen (!) middenmoters, waarvan ook Loek van Wely deel uitmaakt. De laatste probeerde Kortsjnoi even te kietelen met wat druk op de d-lijn, maar kwam snel tot het besef dat er weinig aan de hand was.

Twee schakers hadden reden tot klagen. Jeroen Piket was woensdag al dicht bij een overwinning geweest en zat ook gisteren lang naar een florissante stelling te kijken, nadat zijn tegenstander Onitsjoek wat al te voortvarend op pionwinst had gejaagd. De winst bleef andermaal uit, omdat de Oekraïner net op tijd een reddende torenzet vond. Ondanks die tegenvaller bleef de koppositie (drie uit vier) behouden, omdat Pikets maatje Sokolov een vrijwel gewonnen partij tegen Short in tijdnood verkwanselde.

Nikolic - Timman: 1. d4 d5, 2. c4 c6, 3. Pc3 Pf6, 4. Pf3 e6, 5. Lg5 dc4, 6. e4 b5, 7. e5 h6, 8. Lh4 g5, 9. Pxg5 Pd5, 10. Pxf7 Dxh4, 11. Pxh8 Lb4, 12. Tc1 c5, 13. dc5 Lxc3, 14. bc3 Dg5, 15. Le2 Lb7, 16. 0-0 Pf4, 17. Lf3 Pc6, 18. h4 Dxh4, 19. g3 Dg5, 20. Pf7 Kxf7, 21. Dd7 Pe7, 22. Dxb7 Tg8, 23. Tce1 h5, 24. Lg2 Pxg2, 25. Kxg2 h4, 26. Te3 Tg7, 27. Th1 Kg6, 28. De4 Pf5, 29. Txh4 Kf7, 30. Tf3. Zwart geeft op.