Snelle veerboot houdt mensen uit de file

DORDRECHT - Volgend voorjaar gaat een snelle veerboot varen tussen Dordrecht en Rotterdam. Deze moet in de spitsuren een alternatief bieden voor forensen die de files zat zijn maar een broertje dood hebben aan de trein. Fietsen mogen mee aan boord. In de daluren wordt gemikt op passagiers die willen winkelen of uitgaan in Rotterdam of Dordt. Tegelijkertijd komt tussen de Drechtsteden onderling een netwerk van waterbussen.

Hoewel minister Jorritsma van verkeer en waterstaat pas begin maart haar definitieve toestemming zal geven, gaan de initiatiefnemers ervan uit dat beide experimenten doorgaan. Het netwerk van waterbussen tussen de Drechtsteden krijgt drie jaar de tijd om zijn levensvatbaarheid te bewijzen. Voor de snelle veerboot is een proefperiode van vijf jaar vastgesteld.

“De veerboot heeft in Nederland een wat sloom imago. Met deze voorzieningen willen we duidelijk maken dat vervoer over water een snelle en betrouwbare vorm van openbaar vervoer kan zijn”, zegt Rob Scheelbeek van het projectbureau Drechtoevers, de stuwende kracht achter de busboten. Voor de half-uursverbinding tussen het centrum van Dordrecht en de binnenstad van Rotterdam zullen snelle catamarans worden ingezet die weinig golfslag maken en enigszins lijken op de 'Koegelwieck' waarmee de firma Doeksen tussen Harlingen en Vlieland-Terschelling vaart. De schepen worden uitgerust met vliegtuigstoelen en gaan varen met een snelheid van 60 kilometer per uur, zodat de afstand Rotterdam-Dordrecht in 20 minuten kan worden overbrugd.

Scheelbeek: “Dat is maar een paar minuten langzamer dan de intercity Dordt-Rotterdam en veel sneller dan de stadsbus, die een gemiddelde snelheid haalt van hooguit 20 kilometer per uur.” Doordat de catamarans zijn voorzien van moderne radarapparatuur, kan onder alle weersomstandigheden, ook bij mist, worden gevaren.

In waterrijke steden als Gothenburg, Stockholm en Venetië zijn snelle waterbussen en -taxi's een populair middel van vervoer. “In feite kun je de Drechtsteden ook als één grote stedelijke agglomeratie zien”, zegt Scheelbeek. Weliswaar varen er sinds jaar en dag veerpontjes tussen Dordrecht en Zwijndrecht en Dordt en Papendrecht, maar van goede waterverbindingen tussen de verschillende gemeenten is geen sprake.

Het projectbureau Drechtoevers werd een paar jaar geleden opgezet door de provincie Zuid-Holland en de gemeenten Dordrecht, Zwijndrecht, Papendrecht, Sliedrecht, Hendrik Ido Ambacht en Alblasserdam. De bedoeling was om gezamenlijk de verwaarloosde rivieroevers te ontwikkelen tot aantrekkelijke (woon)gebieden. Dat heeft geresulteerd in het masterplan Drechtoevers. Een onderdeel daarvan is om de Drechtoevers niet alleen visueel maar ook fysiek met elkaar te verbinden.

Nadat marktonderzoek had uitgewezen dat regionaal openbaar vervoer over water haalbaar is, meldden het stadsvervoerbedrijf van Dordrecht en de busmaatschappij Zuidwest-Nederland (ZWN) zich als potentiële exploitanten. Scheelbeek: “Al pratend rees toen het plan om ook de stadsregio Rotterdam bij de plannen te betrekken. Waarom ook niet een snelle bootverbinding tussen Dordrecht en Rotterdam?” Behalve Stadsvervoer Dordrecht en ZWN bleken onder meer de rederijen Doeksen uit Harlingen en Heijmen, die in de Rotterdamse haven al een draagvleugelboot exploiteert, geïnteresseerd in deelname in zo'n snel veer.

In de eerste plannen werd uitgegaan van een maximaal comfort voor de passagiers, een uitgebreide dienstregeling tot laat in de avond alsmede twee reserveschepen. Scheelbeek: “Ondanks ramingen van dagelijks acht- tot negenduizend passagiers voor de waterbusboten en minimaal zevenhonderd forensen voor de snelle veerboot kwam het aanloopverlies uit op 100 miljoen gulden voor de experimenteerperiode. We hebben dat inmiddels teruggebracht tot 20 miljoen door zoveel mogelijk franje weg te knippen.” Hoewel dat tekort nog verder terug zal moeten, kan het project rekenen op steun van het ministerie van verkeer en waterstaat. “Op 4 maart verwachten we in beginsel groen licht, maar minister Jorritsma heeft al laten weten dat ze zeer geporteerd is voor een experiment met openbaar vervoer over het water.” Op de rijksbegroting is daarvoor ook geld gereserveerd. Op het IJsselmeer komt waarschijnlijk in een later stadium ook een proef met een snelle veerbootverbinding tussen Lelystad, Almere en Amsterdam. De Oranjesluizen vormen echter een obstakel. Flevo Ferries, de toekomstige exploitant, onderhandelt momenteel met de gemeente Amsterdam over een aparte 'bootbaan' voor de snelle veerboten.

OV-jaarkaart Voorwaarde van Jorritsma is dat op de nieuwe veerverbindingen gebruik kan worden gemaakt van strippenkaarten en OV-jaarkaarten. Passagiers kunnen ook hun fiets meenemen. Als de snelle veerverbinding van Dordrecht naar Rotterdam aanslaat, zal in de toekomst mogelijk een tussenstop worden gemaakt in Ridderkerk, dat geen aansluiting heeft op het spoorwegnet. Het voordeel van de veerboot is ook, betoogt Scheelbeek, dat de passagiers midden in het centrum van Rotterdam (Leuvehaven) en Dordrecht (Riedijkshaven) kunnen op- en uitstappen.

Voor de verbinding naar Rotterdam zullen twee boten worden ingezet; voor het netwerk van waterbussen tussen de Drechtgemeenten zijn vier boten nodig. Met de bouw van de schepen is een investering van 32 à 35 miljoen gulden nodig, schat Scheelbeek. De afspraak is dat de gemeenten zelf de walvoorzieningen financieren. Daartoe behoren in ieder geval een parkeerterrein en fietsenstalling en een overdekte wachtruimte, meent het projectbureau. Scheelbeek: “Je moet wel iets te bieden hebben, wil je automobilisten verleiden tot een overstap naar de boot.” Eenmaal aan boord kunnen ze in ieder geval rekenen op een vip-behandeling, belooft het projectbureau. Daar wachten comfortabele stoelen, koffie en een krantje. Scheelbeek: “We gaan voorlopig uit van 700 opstappers per dag, omdat we onszelf niet rijk willen rekenen en modelstudies op dat aantal uitkomen. Maar uit marktonderzoek is gebleken dat de belangstelling veel groter is. Onze eigen enquêtes kwamen uit op 3500 veerbootreizigers per dag.”

Fiets mee Minstens zo interessant is het gegeven dat ongeveer de helft van alle mensen die gebruik willen maken van veerboot of waterbus, nu per auto forenst. “Voor de minister van verkeer en waterstaat die er alles aan doet om de files terug te dringen, moet dat als muziek in de oren klinken”, zegt Scheelbeek. Onder de potentiële reizigers zijn er ook velen die van plan zijn de fiets aan boord mee te nemen, iets wat in het openbaar vervoer op het land (met uitzondering van de trein) niet mogelijk is.