Als de werkdruk niet snel afneemt, gaan de scholen volgende maand echt plat

Van onze onderwijsredactie UTRECHT - Bijna tienduizend leraren van middelbare scholen demonstreerden gisteren in Utrecht. En als hun 'loodzware' taak niet snel wordt verlicht, gaat in februari de school écht plat.

I will always love you schalt door de speakers van de Utrechtse Jaarbeurs, terwijl leraren uit heel Nederland binnendruppelen. Die titel slaat noch op minister Ritzen - die traditiegetrouw flink wordt uitgefloten - noch op de schoolbesturen, die de leraar 'afbeulen' totdat hij afgebrand in het wachtgeld verdwijnt.

Netelenbos? Steekje los! verwijst een spandoek naar de staatssecretaris. Haar politieke baas, onderwijsminister Ritzen, krijgt van actieleider J. Tichelaar een veeg uit de pan. “Onderwijs moet maatwerk leveren, zegt Ritzen. Hij is een kleermaker die een maatpak voor de prijs van confectie in de aanbieding heeft.”

Boos

Boos zijn ze, de leraren van de middelbare school. Vanaf volgend jaar wordt hun taak beduidend zwaarder. In het voorbereidend beroepsonderwijs (VBO) en op de mavo moeten nieuwe 'leerwegen' komen. Havo en VWO beginnen met het 'studiehuis', waarin de leraar zich van lesopdreuner moet transformeren tot coach. “Dat kost weer extra organisatie, en je moet alles geven, ieder uur lang. Je moet de klas steeds weer bespelen”, vat een van hen de vernieuwing samen.

Een kleine tienduizend docenten - spijkerbroek, trui, meestal in de veertig, veel baarden - lopen hier rond en het zouden er nog veel meer zijn, ware het niet dat veel leraren uit het zuiden met hun bussen zijn blijven steken in de mist. Allemaal zeggen ze dat ze veel harder en vooral langer moeten werken dan waarvoor ze worden betaald. “De samenleving stelt steeds meer eisen”, zegt wiskundeleraar Guido van der Waals (43), twintig jaar werkzaam in het onderwijs. “Als een leerling vroeger niet kon meekomen, zette je 'm een stapje terug. Dat mag niet meer. Dat betekent voor mij bijvoorbeeld dat ik deze week op een avond twee uur met ouders heb gepraat. Daarmee houden de werkgevers geen rekening”, zegt de leraar uit Amersfoort.

Als de werkdruk onverminderd hoog blijft, zal het onderwijs een broodnodige wiskundeleraar moeten missen. Van der Waals: “Dan stap ik er uit. In mijn vak kun je nog relatief eenvoudig aan een andere baan komen. Maar jammer zal het wel zijn. Ik doe dit vak toch omdat ik het leuk vind.”

Geen goed nieuws voor onderwijsminister Ritzen, die in alle hoeken zoekt naar leraren. Ook Carien van de Sande (44) blijft waarschijnlijk niet lang op haar Zutphense school. “Uiteindelijk verlies je het contact met die tieners”, zegt de VBO-docente. Wat ze dan wel gaat doen? “Geen idee. In het onderwijs zijn er nauwelijks mogelijkheden.”

Verlof

Vier onderwijsbonden hebben de staking uitgeroepen: de Algemene Onderwijsbond (AOB), de bonden van het CNV, de Abvakabo en de CMHF. Ze willen niet alleen vermindering van de lestaak, maar ook een algemene regeling voor seniorenverlof: oudere leraren moeten de kans krijgen om op latere leeftijd verlof te nemen. De derde eis van de bonden is dat leerkrachten in medezeggenschapsraden voor dit werk worden vrijgesteld en geschoold. De gemiddelde middelbare school moet op steeds meer fronten een eigen koers gaan varen - in de toekomst ook het personeelsbeleid - en die raden worden dus belangrijker.

De schoolbesturen zijn als werkgever heel duidelijk: ze hebben geen geld voor minder lesuren en over de twee andere eisen moet eerst nog worden overlegd met de bonden. De besturen kondigden gisteren aan dat ze best willen praten, maar eerst moet Ritzen meer geld leveren.

Docenten van de 'Actiegroep Onderwijs' deelden tijdens de staking 'gele kaarten' uit aan de AOb. De actiegroep vindt de eisen van de bonden te licht. De weektaak moet niet naar 26 lessen per week, maar naar 20 tot 22. Volgens de werkgevers gaat dat een miljard gulden per jaar kosten. Boze leerkrachten kunnen de kaart doorsturen naar de AOb.

“Zo'n actiegroep kan makkelijker een radicale eis stellen dan wij als bonden”, zegt CNV-bestuurder F. van Rooij. “Wij moeten uiteindelijk toch een realistische eis stellen.” Ook natuurkundeleraar Piet van Gelder (42) vindt de actiegroep te radicaal. “Ik vind 26 uur al een hele verbetering”, zegt de leraar uit Zierikzee.

Actieleider Van Rooij bestrijdt dat de actie te vroeg komt. “De besturen willen al vier maanden niet serieus met ons verder praten over arbeidstijdverkorting. Dan moet je dit soort dingen doen.”

De protestmiddag krijgt in februari een vervolg in de vorm van regionale acties op 16 tot en met 19 februari, tenzij er voor die tijd alsnog overeenstemming is bereikt met de schoolbesturen. En de leraren gaan vrolijk verder met protesteren. Zoals het later uit de boxen klinkt: I will survive!