Actieplan 'Chianti 2000' brengt Chianti er weer bovenop

De heuvels tussen Florence en Siena, het hartje van Toscane, zijn een geliefd toeristenoord. Schilderachtige stadjes in het decor van een prachtige natuur staan garant voor vele pelgrimstochten naar deze streek. Bovendien komt uit deze streek van lekker eten en drinken een van Italiës bekendste wijnen: Chianti. Het hart van Chianti, het Chianti-Classico-gebied, bevindt zich precies tussen Florence en Siena in.

Nog niet al te lang geleden had Chianti een belabberd imago. Mandflessen Chianti en niet alleen mandflessen stonden bijna garant voor een flinke hoofdpijn. Het had alles te maken met een te hoge productie. De wijnboeren zagen hierin de enige mogelijkheid om in moeilijke tijden de kas kloppend te houden. Maar als iedereen dat doet, verkeert zo'n situatie in het tegendeel. Dat gebeurde ook: er kwam zoveel Chianti op de markt dat de prijzen alleen maar verder daalden. Een bekende vicieuze cirkel. En dat in een streek die zoveel kwaliteit in zich heeft. De prachtige Toscaanse heuvels zijn een ideaal terrein voor de wijnbouw. Het is er wel warm, maar niet te heet. De wijngaarden liggen op enige hoogte en niet al te ver van de zee, die altijd een temperende werking op de temperatuur heeft. Daarnaast is men gezegend met enkele interessante druivenrassen, die heel typisch zijn voor deze streek. Vooral de sangiovese is een druif met kwaliteit, die de wijnen een mooie frisheid meegeeft.

Maar juist de lage prijzen van de jaren zeventig en de rampzalige ontwikkelingen op de markt deden de wijnboeren het geloof in eigen kunnen en de eigen druiven verliezen. Men ging de oplossing van de problemen zoeken in allerlei noodsprongen, zoals het gebruik van Franse druivenrassen. Zo werd niet alleen veel cabernet-sauvignon aangeplant, maar zelfs ook merlot en syrah. De autoriteiten weigerden echter het gebruik van deze druiven voor Chianti toe te staan. Terecht, want zo zou het karakter van Chianti te veel worden aangetast. Zo ontstonden talloze Vini da Tavola, tafelwijnen op zijn Toscaans: dure prestigewijnen zonder enige officiële herkomstbenaming. Deze wijnen werden een ongekend succes, maar helemaal bevredigend was dat niet. Als je succes hebt, word je nageaapt,

en niets is makkelijker na te apen dan een onbeschermde tafelwijn. Die kan door iedereen en overal gemaakt worden. Men moest op zijn schreden terugkeren, waarbij er maar één oplossing was:

de kwaliteit van de Chianti zelf moest omhoog. Er werd een actieplan opgesteld, Chianti 2000, dat nu, in de loop van de jaren negentig, zijn vruchten begint af te werpen: Chianti is weer terug als kwaliteitswijn.

Fonterutoli, Chianti Classico 1995 Okhuysen, ¿21,50

Een van de bijzondere dingen van Chianti is zijn rijke en lange historie. Sommige wijnhuizen hebben een geschiedenis van eeuwen. De eigenaren van het wijngoed Fonterutoli, de familie Mazzei, heeft het bedrijf in bezit sinds 1435. Op het schitterende domein van meer dan 400 ha worden behalve wijn ook olijven en andere landbouwproducten verbouwd. Men is sterk in de Chianti geworteld en een van meest actieve leden van de club van Chiantiwijngoederen, het Consorzio Gallo Nero, de club die de zwarte Florentijnse haan als symbool heeft gekozen. Het symbool is gebleven, maar de naam veranderd in Consorzio Marchio Storico, nadat men een proces met de Californische wijngigant Gallo had verloren. Het landgoed, even ten noorden van Siena, produceert rijke krachtige wijnen. Paradepaardje is de Chianti Classico Riserva 'Ser Lapo', maar ook de 'gewone' Chianti is een mooie wijn; hij is zeer krachtig en rijk, met stevige, maar rijpe tannines; een wijn met een klassieke chianti-stijl, die nog wel even kan worden bewaard.

Barone Ricasoli, San Ripolo, Chianti Classico 1995 Albert Heijn, ¿9,95

Het huis Ricasoli is een van de voorbeelden van de wederopstanding van de Chianti. In de loop van de jaren tachtig werd het huis overgenomen door drankengigant Seagram. Deze multinational molk het domein helemaal uit, zonder er iets in te investeren. Een politiek van de verschroeide aarde, die er in resulteerde dat de oude eigenaar, Barone Ricasoli, het wijngoed in 1987 weer terugkocht. Een van zijn voorvaderen, Bettino Ricasoli, stond in de achttiende eeuw aan de basis van wat nu Chianti is. Na de terugkoop van het domein is de wederopbouw energiek ingezet. Stap voor stap neemt de kwaliteit van de wijnen toe. Gezien de omvang van het huis een moeizaam proces. Niet alleen de eigen wijngaarden moesten weer helemaal in orde worden gemaakt. Ook de kwaliteit van de aangekochte druiven moest drastisch omhoog. Op dit moment worden soepele, open en elegante wijnen gemaakt, bedoeld om jong te drinken.Deze '95-er is typisch zo'n wijn, met aangenaam kersenfruit, wat frisse zuren, goed in balans; een opwekkende Chianti.

Isole e Olena, Chianti Classico 1995 Brand Wijnimport, ¿22,50

Een van de leidende figuren in de Chianti is Paolo de Marchi van het wijngoed Isole e Olena. Hij nam het familiedomein in 1976 over in een vrij vervallen staat, maar hij wist het weer helemaal op te bouwen door jaren van grote investeringen. Ook De Marchi plantte allerlei uitheemse druivenrassen aan, maar hij gaf er uiteindelijk de voorkeur aan de wijnen van deze druiven apart te bottelen, onder de naam van de druif. Een van zijn beste wijnen is de Cabernet-sauvignon 'Collezione de Marchi'. Maar hij zag al snel in dat het probleem van Chianti niet lag in verkeerde druivenrassen, maar in een verkeerde behandeling van de goede, eigen druivenrassen. De sangiovese druif groeit goed in het dal, maar geeft op de heuveltoppen veel betere wijnen. Helaas kan het tientallen jaren kosten voor verkeerd aangeplante wijngaarden zijn vervangen door goede. Maar je vindt het wel terug in de kwaliteit van de wijnen, zoals de voortreffelijke Isole e Olena 1995: een heel verleidelijke chianti, met veel room en zwoelheid, hij zit heel goed in zijn fruit, en is al vrij toegankelijk.

Renzo Masi, Chianti 1995 HEMA, ¿6,95

Een van de problemen voor de Chianti van de laatste jaren was de beroerde kwaliteit van de binnengehaalde oogsten. Alle goede wil van de wereld is niet opgewassen tegen regen bij de oogst, of een koude zomer met maar weinig zon. Eigenlijk zijn de oogsten van '91 tot en met '94 allemaal op hun manier niet optimaal van kwaliteit, met die van '92 als een echte uitschieter naar beneden. Hieruit blijkt ook dat de invloed van de zee op het klimaat hier sterker is dan je zou denken. Gelukkig was de jaargang 1995 van een ouderwets goede kwaliteit. Een zonnige zomer werd gevolgd door een uitstekend najaar, dat het mogelijk maakte rijpe wijnen binnen te halen. Dat stelde ook producenten van betrekkelijk eenvoudige wijnen iets goeds te maken. Dat vinden we terug in deze wijn van Renzo Masi, een fruitige wijn, open, met wat kersen, sap, lichtvoetig, geen grote diepte, maar smakelijk met wat bitter en tannines na.