'Slaapmiddel kan leven juist verlengen'

AMSTERDAM - De van moord verdachte Haagse verpleger John H. is vrijgelaten omdat het gerechtshof onvoldoende aanwijzingen ziet voor zijn schuld. Het slaapmiddel dat de verplegers volgens de rechtbank gebruikten om een bejaarde vrouw te doden, zou volgens getuigen-deskundigen zelfs 'levensverlengend' kunnen zijn. Een blik op de nieuwste deskundigen-rapporten die eergisteren tot een onverwachte wending in een opzienbarende zaak leidden.

Op 9 april 1996 achtte de Haagse rechtbank bewezen dat John H., samen met zijn zwager Du M., mevrouw Anna Aurelia Sloos-Fischer vermoord heeft door haar wél slaapmiddelen en geen eten en drinken meer te geven. Ook toen al was bekend dat de huisarts deze slaapmiddelen had voorgeschreven omdat hij vond dat zij 'last had van het leven'. Hij schreef zware slaapmiddelen voor - Dormicum van 15 milligram, in plaats van de normale dosering van 7,5 milligram - waarbij hij er al van uitging dat zijn patiënte nauwelijks meer at en dronk.

Op 28 maart 1996 haalde de vader van André du M. de voorgeschreven 30 tabletten bij de apotheek, waarna André het eerste tabletje aan zijn patiënte gaf. De volgende dagen gaf hij soms twee tabletten, waarvoor de huisarts hem toestemming had gegeven. Sommige dagen, verklaarde Du M. later, gebruikte hij drie tabletjes omdat mevrouw Sloos zich zo vaak verslikte. Ook de huisarts bevestigde meermalen dat mevrouw slikproblemen had, zodat het aannemelijk is dat mevrouw niet alle tabletjes even goed wegkreeg.

Nadat mevrouw Sloos-Fischer tien dagen later overleed, startte een uitgebreid politie-onderzoek, waaruit bleek dat Du M. in totaal zeventien tabletten heeft gegeven. De laatste twee dagen gaf hij naar zijn zeggen niks, waaruit zijn advocaten opmaken dat de 17 tabletten over acht dagen moeten worden verdeeld. Gemiddeld is dat 2,1 tablet per dag, een dosering die alle getuigen-deskundigen die het gerechtshof eergisteren hoorde medisch gezien toelaatbaar achten.

De officieren van justitie stelden daar tegenover dat de verplegers één keer een overdosis (7 tabletten in éeé keer) hebben gegeven. De ex-vrouw van John heeft dat bij de politie ook verklaard. Bovendien vindt justitie een afgeluisterd telefoongesprek, waarin beide zwagers driftig speculeren over wat de politie mogelijk in de as van het gecremeerde lichaam van mevrouw heeft gevonden, uitermate belastend.

Van doorslaggevend belang om John te veroordelen was de rapportage van de toxicoloog drs P. Zweipfenning van het gerechterlijk laboratorium, die aanvoerde dat mevrouw Sloos door beide verplegers in een voortdurende slapende toestand kan zijn gebracht, als gevolg waarvan zij bijna als vanzelf weggleed in de dood.

Van de glansrol die Zweipfenning tijdens de rechtbankzittingen vervulde, was eergisteren bij het hof niets over. Twee nieuwe getuigen-deskundigen, de toxicoloog prof. dr. D. Uges en de apotheker dr. A. Van der Kuy, hechten geen enkele waarde aan Zweipfenning's zogeheten vicieuze-cirkel theorie waar de rechtbank haar vonnis nog op stoelde.

Met deze cirkel bedoelt Zweipfenning het verschijnsel dat een persoon die versuft is door Dormicum vergeet te eten en te drinken, waarna de suffigheid door gevoelens van honger of dorst kan worden versterkt. Daarbovenop ontstaan er, nog steeds volgens Zweipfenning, afvalprodukten die een schadelijke werking hebben bij mensen met slecht werkende nieren (het cumulatie-effect), waardoor de werkingsduur van Dormicum langer kan worden dan normaal.

“De vicieuze cirkel therie gaat niet op bij Dormicum in tabletvorm”, schrijft Uges in zijn rapport, “Een bejaarde die toch al moeilijk slikt, moet bij bewustzijn zijn wil zij zo'n tablet kunnen nemen”. Voorts voert Uges aan dat deze tabletten alleen met water kunnen worden ingenomen, waarmee ook gezegd is dat de toediening “juist als levensverlengend kan worden beschouwd”.

Mocht een overdosis van zeven pillen zijn gegeven, dan acht Uges het “zeer aannemelijk” dat een zwakke bejaarde patiënt daaraan overlijdt. Uitgaande van de twee tot drie tabletten echter, durft Uges dit niet voor zijn rekening te nemen. “Dat is niet met zekerheid te zeggen, temeer daar ook het onthouden van deze middelen tot een bespoediging van de dood - ik denk aan stress - geleid zouden kunnen hebben.”

Ook Van der Kuy, die zich op computerberekeningen baseert, schrijft klip en klaar dat er bij een dosering van drie keer daags één tablet géén cumulatie-effect optreedt, geen continue slaap wordt opgewekt en geen lichte sedatie optreedt. “Tenzij de nieren extreem slecht werken”, schrijft hij als kanttekening bij de laatste opmerking.

De verpleeghuisarts dr J. Stoop wijst er naast de verklaringen van Van der Kuy nog op dat Dormicum in hoge dosering, ook als de afvalprodukten lang in het lichaam blijven, hooguit 24 uur werkt.

Als de verdediging tijdens de behandeling door de rechtbank over de rapportages van Uges - dé deskundige in Nederland op dit gebied - en Van der Kuy zou hebben beschikt, zou de rechtbank waarschijnlijk niet hebben geoordeeld dat het bewijs wettig en overtuigend was geleverd. Hoewel Zweipfenning ook eergisteren nog vasthield aan zijn theorie, liet het gerechtshof de rapporten van zijn critici zwaarder wegen.

In het nadeel van Du M., wiens verzoek tot vrijlating door het hof niet werd gehonoreerd, kan nog wegen dat hij bij de politie verklaard heeft dat hij de wens van mevrouw Sloos om te sterven 'eindelijk' kon vervullen door haar Dormicum te geven. Achteraf, vertelde hij aan zijn verbalisanten, had hij “niet aan haar wens moeten voldoen”.

Deze verklaringen, stelt André nu, legde hij destijds af in verwarring en 'onder druk'. Voor het opmerkelijke telefoongesprek, geeft hij een nóg opmerkelijker verklaring. “Wij schrokken zo dat de politie achter ons aan zat, dat ik van alles in mijn hoofd haalde. Ik heb zelfs gedacht dat er vreemde gassen zouden vrijkomen uit het spaanplaat van de kist waarin ze gecremeerd was. Ik was bang dat ze dan verkeerde conclusies zouden trekken.”