India kiest: 'Als u plundert, plunder dan vreedzaam'

NEW DELHI - Stemmen, wist hij, gaat van au. De ambtenaar in het kieslokaal, ver weg in de deelstaat Bihar, was de situatie niet langer meester. De 'partijwerkers' hadden zich meester gemaakt van de stembussen. Geschoten was er nog niet. De ambtenaar zag het aan en probeerde erger te voorkomen: “Alstublieft, als u plundert, plunder dan vreedzaam.”

Hoe het verder ging, meldt het verhaal niet. Maar feit is dat bij de eerste ronde van de Indiase verkiezingen onregelmatigheden zijn geconstateerd in 1420 stemlokalen, de meeste in Bihar. De voorzitter van de Kiescommissie, M. S. Gill, sprak niettemin van een “over het algemeen vredig” verloop van de stembusgang. Dat klopt niet, en toch ook wel: in meer dan 95 procent van de lokalen verliep alles zonder problemen.

Maandag was de eerste ronde, voor 222 van de in totaal 543 zetels voor de Lok Sabha, het landelijke parlement. Vandaag eindigen de campagnes voor de tweede ronde, die zondag wordt gehouden voor 183 zetels. Rondes drie en vier vinden begin maart plaats. Dan hebben zo'n 630 miljoen Indiase stemgerechtigden kunnen kiezen uit maar liefst 4693 kandidaten. In delen van Bihar, maar ook op andere plaatsen, zal de exercitie nog eens worden overgedaan.

In de 'tevreden natie' Nederland is de gang naar de stembus een even belangrijk als betrekkelijk saai ritueel. In India, de grootste democratie ter wereld, lopen de gemoederen vaak hoog op. Geweld blijkt hierbij niet te voorkomen, hoe groot de afschuw en schaamte hierover ook is. Het weekblad Outlook onderzocht de antecedenten van 500 kandidaten. Ruim vijftien procent van hen bleek een crimineel verleden te hebben. Het verklaart ook waarom kandidaten de kiezers soms op volstrekt andere wijze voor zich trachten te winnen dan met petjes, vlaggetjes en vrome speeches.

Nu en dan echter toont het geweld zijn lelijkste gezicht en vreet het wel degelijk aan de fundamenten van de democratie. In deze verkiezingsstrijd bleek dat bijvoorbeeld in de zuidelijke plaats Coimbatore, waar bij bomaanslagen tientallen mensen om het leven zijn gekomen. Het is geweld met economische en religieuze ondertonen, waarbij hindoes en moslims tegenover elkaar staan. Eind vorig jaar ging het in Coimbatore ook ernstig mis. Na de recente aanslagen is het Indiase leger opnieuw in de stad paraat. De verkiezingen zijn er uitgesteld tot eind deze maand.

Elders in het enorme land staat het vertrouwen in de natie zelf ter discussie. “De belangrijkste vraag is waarom wij niet in de democratie geloven”, zo verklaarde onlangs een strijder van de separatistische beweging Ulfa in de noordoostelijke deelstaat Assam. Dat Ulfa er niet in gelooft, netzomin als andere afscheidingsgroepen in het noordoosten, bleek onder meer uit de ruim twintig doden die de afgelopen weken in het gebied vielen.

Het stemrecht in India is echter heilig en daarin schuilt ook de kracht van dit ontwikkelingsland. De Indiase kiezer, arm of rijk en afkomstig uit een hoge danwel lage kaste, is een politiek zeer bewust mens, die zich bovendien koestert in de eeuwenoude culturele tradities van het land. Op die combinatie is een groot deel gebaseerd van de verkiezingsstrijd tussen de twee belangrijkste partijen, de rechts-nationalistische Bharatiya Janata Partij (BJP) en de aloude Congrespartij, die twee jaar geleden voor het eerst sinds lange tijd de macht kwijtraakte.

“Mijn God,” zo legt een BJP-advertentie een kiezer in de mond, “gaan wij in dit uur van crisis werkelijk het land uit handen geven aan iemand met slechts twee weken politieke ervaring?” De retorische vraag is gericht tegen Sonia Gandhi, de van oorsprong Italiaanse weduwe van de vroegere Congrespremier Rajiv Gandhi. Sonia is de ster van de campagne, al is zij zelf dan geen kandidaat. Sinds zij besloot voor de Congres te campagne te voeren, is de partij in de peilingen gestegen. Maar de meeste stemmen lijken nog steeds weggelegd voor de BJP.

“De Indiase democratie heeft geen dynastie nodig om te overleven”, zo meent BJP-lijsttrekker A. B. Vajpayee, verwijzend naar de familiebanden van Sonia Gandhi. Vajpayee zou nog een scherper argument tegen de weduwe kunnen gebruiken door te wijzen op de vermeend fascistische sympathieën van haar overleden Italiaanse vader, waarvan een Indiaas weekblad gewag maakte. Dit element uit de westerse geschiedenis blijkt echter niet eens nodig: de genaturaliseerde Sonia geldt eigenlijk nog steeds als een 'buitenlander' en zou ook daarom niet te vertrouwen zijn.

Aan beloften ontbreekt het niet in de campagne. Het manifest van de BJP spreekt over honderd miljoen nieuwe banen in tien jaar tijd. Onduidelijk blijft waar vandaan de benodigde miljarden zullen komen om zo veel werkgelegenheid te scheppen. De Congrespartij op haar beurt gaat de gebrekkige infrastructuur verbeteren, maar weet ook niet hoe dat te betalen is. En het Verenigd Front, de coalitie die eind vorig jaar de regeringsmacht verloor, hoopt opnieuw in het zadel te komen door alle kinderen naar school te sturen, zonder erbij te vermelden wie de bouw van lokalen en de salarissen van docenten zal bekostigen.

Even ongewis als het inlossen van de beloften, is de uitslag van deze verkiezingen voor de twaalfde Lok Sabha sinds India de onafhankelijkheid verwierf. De peilingen zetten de BJP met haar acht bondgenoten op maximaal 231 zetels, wat nog steeds 41 zetels onder het magische meerderheidsgetal van 272 is. De Congrespartij zou op 172 kunnen uitkomen en het Verenigd Front op 118. Anders gezegd: elk van de grootste partijen heeft steun van een andere nodig om tot een meerderheid te komen.

Dat de Congrespartij de BJP zal steunen, is even uitgesloten als het omgekeerde. Wel kan de BJP de tegenstanders mogelijk splitsen en Congres- en Frontleden doen overlopen. Een combinatie van de Congres met delen van het Front is ook aannemelijk. Een vergelijkbare combinatie, met het Front in de regering en gedoogsteun van de Congrespartij, kwam bij de verkiezingen van twee jaar geleden uit de bus. Het bleek een experiment dat niemand van de politici wilde en dat leidde tot de val van de regering. Mogelijk brengt de Indiase kiezer de volksvertegenwoordigers tot nieuwe inzichten.