Cambodjaanse leider zwicht: prins terug

AMSTERDAM - Cambodja's sterke man, Hun Sen, heeft na zware internationale druk zijn hand over het hart gestreken. Het ziet ernaar uit dat de door hem afgezette premier, prins Ranariddh, volgende maand naar Cambodja terugkeert.

Hij zal zich laten berechten, en vervolgens genade krijgen van zijn vader, koning Sihanouk. Dan is voor hem - en daar draait de hele bizarre exercitie om - de weg vrij om mee te doen aan de parlementsverkiezingen in juli.

Dat zou veel mensen blij maken, want daarmee zou de gang naar de stembus een enigszins democratisch cachet krijgen. Na de coup die Hun Sen in juli vorig jaar uitvoerde, waarbij tientallen leden van Ranariddhs Funcinpec-partij werden gedood, ging prins Ranariddh in ballingschap. Sinds die tijd woeden in het grensgebied met Thailand gevechten tussen het Cambodjaanse leger, onder gezag van Hun Sen, en troepen die loyaal zijn gebleven aan Ranariddh.

Oorlog of geen oorlog, Hun Sen hield steeds vol dat hij vasthield aan de geplande datum voor de verkiezingen. Ook de internationale gemeenschap drong daarop aan. Vorige maand beloofde de EU Cambodja 23 miljoen gulden om de verkiezingen te organiseren.

Maar wat zijn verkiezingen waard zonder Ranariddh? Hun Sen heeft steeds gezegd dat wat hem betreft de prins van harte welkom was om terug te keren: om zijn verdiende straf te ondergaan. Een militaire rechtbank heeft Ranariddh namelijk aangeklaagd wegens het smokkelen van wapens. Hoewel algemeen wordt aangenomen dat de rechtbank doet wat Hun Sen wil (en niets doet wat deze níet wil), betoogde Hun Sen steeds dat hij niet kon tornen aan de fundamenten van de rechtsstaat, en dus geen kans zag op een compromis om Ranariddh te laten terugkeren.

Woordvoerders van Ranariddh bevestigden gisteren en eergisteren tegenover internationale persbureaus dat dat compromis, op voorspraak van vooral Japan, nu toch gevonden is. Ranariddhs rechterhand zei te verwachten dat de prins in de tweede helft van maart zal terugkeren. Ook koning Sihanouk, die vorige maand gefrustreerd het land verliet na talloze vergeefse verzoeningspogingen, heeft aangekondigd dat hij zal terugkeren, in april.

Het akkoord is nog niet helemaal rond. Ranariddhs Funcinpec-partij zag graag nog wat 'ondergeschikte puntjes' op de i, over een bestand en over haar betrekkingen met de Rode Khmer. Voorts wil de Funcinpec dat Ranariddh voor zijn terugkeer wordt veroordeeld (in absentia) en koninklijk pardon krijgt verleend. Hun Sen prefereert een live proces, en wijst erop dat de rechtbank vóór Ranariddhs terugkeer een datum moet prikken voor het proces. En die rechtbank is niet alleen onafhankelijk, maar ook vreselijk druk.