ZWOLLE

'Onder de waterlelie', tot en met 18 februari in het Natuurmuseum West-Overijssel, Voorstraat 34, Zwolle. Openingstijden: dinsdag tot en met zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur; zondag van 14.00 tot 17.00 uur. Zaterdag 3 februari is er een excursie naar het rioolwaterzuiveringsbedrijf.

Poep is erg natuurlijk. Poep komt in het water en dat is óók natuur. Grondwater net zo goed, maar wel steeds minder. Honderd jaar na de poepton jagen we een wc-eend achter onze mest aan, en geregeld een spuit chloor. De pot is schoon en vooral: het ruikt heerlijk naar dennenbos.

Wie in Zwolle op de juiste knop drukt, ziet het vervolg. Na de riolering is er afvalwater dat via onder meer een ontvangput en een effluentput weer in het oppervlaktewater belandt, of langs een voor-indikker en een na-indikker op slibtransport gaat. Hoe het precies zit, dat wil het Zuiveringschap West-Overijssel wel vertellen, want dat heeft de expositie mede georganiseerd. Maar onze vocabulaire is nu al uitgebreid.

De tentoonstelling had 'De mens in relatie tot de kwaliteit van het oppervlaktewater' kunnen heten, omdat-ie daar nu eenmaal over gaat. 'Onder de waterlelie' is natuurlijk aanlokkelijker, en bovendien beter in verhouding tot de omvang van de expositie. Die is klein. Dat is niet erg, want het is een aardige tentoonstelling om even mee te pikken als je in de buurt bent. Of als je om de hoek woont, als milieubewuste Zwollenaar.

Bezoekers zien op de houten panelen hun eigen huisraad terug. 'Een gootsteenkastje in een hedendaagse keuken' luidt het bijschrijft van een foto met daarop een gootsteenkastje in een hedendaagse keuken. 'Voorkom onnodig watergebruik' staat er bij een foto van drie lopende kranen. Tegen de achterwand van een vitrine is een foto van een douchecel geplakt. Als curiositeiten liggen spons, borstel en badmuts uitgestald.

De fraai ogende resultaten van een fotowedstrijd over water spreken meer tot de verbeelding. Die hebben de toegevoegde waarde die de meeste overige plaatjes missen. Wel leuke couleur locale: foto's van wasdag in Rijssen. Met wastonnen op straat en schrobbende vrouwen in lange rokken. Het zijn dergelijke oude prenten en antiquiteiten (een poepton, een lampetkan, een zand/zeep/soda-stel) die het showtje stelen.

Vroeger, zo luidt de boodschap, was het water minder vies. We smeten er wel van alles in, maar dat was geen chemie en het was vooral erg veel minder dan nu. Het zoete oppervlaktewater (leuk weetje: dat is drie procent van al het water op aarde) heeft zijn zelfreinigend vermogen goeddeels verloren.

Wat de expositie een beetje ontbeert is referentiemateriaal: hoeveel wc-eenden gooien we eigenlijk weg? Bij hoeveel chloor in de sloot bezwijkt de blauwalg? Of: laat eens zien hoeveel chemicaliën een modern Zwols gezin in het water smijt. En zet daar eens zo'n poepton naast. Een bijschrijft is dan overbodig.