Heel Nederland weet dat Juliana en Bernhard door diepe dalen zijn gegaan

Prinses Juliana en prins Bernhard bereiken dinsdag een mijlpaal die niet eerder in de geschiedenis van de Oranjefamilie werd bereikt: een diamanten huwelijk.

Ver van het winterse Nederland vieren zij in Kenia hun zestigjarig huwelijksjubileum met kinderen en kleinkinderen. Een familiefeest, ver van de publiciteit die ze in hun leven zo goed hebben leren kennen.

Helemaal onopgemerkt blijft de dag voor Nederland niet. De NOS komt met een terugblik (dinsdag, 20.28 uur, Nederland 2), puttend uit zestig jaar deels nog niet eerder vertoonde filmbeelden van het paar.

Op zichzelf is het in een tijd van echtscheidingen al haast uitzonderlijk als een huwelijk zo lang standhoudt. Maar de openbaarheid is een extra hindernis: over het doen en laten van vorstelijke personen blijft weinig verborgen. Heel Nederland weet dat het echtpaar van Soestdijk ook door diepe dalen is gegaan. Toen zij elkaar op die koude morgen van de 7de januari 1937 het jawoord gaven, was Nederland in een jubelstemming. Een winters sprookje ontrolde zich voor de ogen van het talrijke publiek dat de gouden koets door de Haagse straten naar en van de St. Jacobskerk zag rijden, waar alleen de bevoorrechten getuige waren van de huwelijksinzegening door de hoogbejaarde dominee Welter, met wie prinses Juliana al jaren op vertrouwelijke voet stond. Nederland volgde de gebeurtenissen via een directe radiouitzending; voor bewegende beelden kon het publiek een paar dagen later in de Cineac terecht. Hofprediker prof. dr. H. Obbink vertelde in zijn preek dat elk huis zijn kruis heeft. Het prinselijk paar zou dat ook ondervinden, waarschuwde hij. Maar, voegde hij eraan toe, of we eronder bezwijken of het met vreugde dragen hangt niet af van de zwaarte van het kruis maar van de kracht van de drager.

Koppelen Het was een verbintenis die in zekere zin uit de lucht kwam vallen. Dat die was gearrangeerd door een koppelende koningin Wilhelmina wisten alleen ingewijden. Wilhelmina begon zich ernstig zorgen te maken over het voortbestaan van de Nederlandse troon, en bracht Juliana en Bernhard bij elkaar op een wintersportvakantie. Wat daarop volgde liet zij aan de betrokkenen over.

Vroeger werden vorstelijke huwelijken vaak geregeld zonder dat de hoofdpersonen elkaar hadden gezien. Daarvan was bij Juliana en Bernhard geen sprake. Het leek Wilhelmina een goede combinatie, maar als het niet had geklikt was er, evenals bij eerdere koppelingspogingen, niets van terechtgekomen. Het was zoals Juliana op de dag na haar verlovingsaankondiging zei: “Geleidelijk aan zijn wij het samen eens geworden.” In dat woord 'geleidelijk' lag veel besloten. Juliana zag in Bernhard de man van de wereld die haar uit het stijve hofprotocol zou halen. En dat heeft hij gedaan. Door de jaren heen hield Juliana ontzag voor de gemakkelijke omgang van Bernhard met mensen, terwijl zij het moeilijk vond haar verlegenheid te overwinnen. Bernhard had wat dat betreft veel mee toen Juliana in 1948 tot het koningschap werd geroepen, een roeping waar zij jaren tegenop had gezien. Bernhard fluisterde haar moed in als Juliana het in een neerslachtige bui niet meer zag zitten.

Zorgen Samen hadden zij de zorgen over hun jongste dochter Marijke, zorgen die een andere dimensie kregen toen hun opvattingen over de door prins Bernhard op Soestdijk geïntroduceerde figuur van gebedsgenezeres Greet Hofmans sterk uiteen gingen lopen. Bernhard en Juliana hoopten in eerste instantie dat Hofmans nog iets kon bereiken waar de medische wetenschap uitgeput was. Het liep uit op een ernstige huwelijkscrisis.

Ook later gingen de zorgen niet aan Soestdijk voorbij. Problemen rond de huwelijken van de dochters bleven niet binnenskamers. Een dieptepunt was in 1976 de Lockheed-affaire waarin Juliana naast prins Bernhard bleef staan, hoe moeilijk het ook allemaal was. Het gebaar waarmee zij vlak voor het voorlezen van de troonrede van 1976 haar hand naar de naast haar zittende prins Bernhard uitstrekte was veelzeggend.

Bij het gouden huwelijksfeest in 1987 noemde prins Bernhard, terugkijkend op de vijftig jaar die toen voorbij waren, het een goed idee bij zo'n gelegenheid een medaille te vervaardigen waarop aan de ene kant stond wat Juliana onder hem had geleden en aan de andere kant wat hem door Juliana was aangedaan.

Juliana en Bernhard zijn de laatste jaren steeds hechter samen gaan optrekken. De agenda van prins Bernhard is nog redelijk vol. Regelmatig komt Juliana onaangekondigd mee, wat de organisatoren soms voor problemen stelt omdat schema's in de war worden gegooid. Niet dat Juliana zich er druk over maakt of zij op de juiste stoel terechtkomt. Maar ook door die hoogte- en dieptepunten heeft Nederland Juliana en Bernhard leren kennen als een echtpaar dat zich tientallen jaren lang heeft ingezet om belangen van Nederland in binnen- en buitenland te behartigen.