DRIE OP VRIJDAG

Marianne Suurmond-Vonkeman is hervormd predikant in Vlaardingen

De christelijke vastentijd begon afgelopen woensdag. Onze kerk vierde deze zogeheten Aswoensdag samen met de katholieken. We ontvingen een askruisje op ons voorhoofd. De as is afkomstig van de verbranding van de palmtakken van vorig jaar Palmzondag. Het ritueel symboliseert de dubbelheid waarmee wij God en zijn Gezondene verwelkomen: “Hosanna! Kruisig Hem!” We zeggen wel dat we naar God en het goede verlangen, maar ons handelen staat hier maar al te vaak haaks op. Het askruisje drukt voor mij de ambivalentie uit van alle godsdiensten.

“Vrouwen zijn buitengesloten geweest van het voortbrengen van symbolische systemen en het interpreteren van de geschiedenis”, zegt speciale VN-rapporteur Mw. Radhika Coomaraswamy. Ze presenteerde vorige week een eerste (80 pagina's lang) verslag over het wereldwijde geweld tegen vrouwen. Trouw stopte het berichtje erover weg op een binnenpagina.

“Laten we onderling geen heren erkennen behalve God”, zegt de Koran, net als de Bijbel. Ik ontvang een askruisje en rouw om de vrouwen in Bosnië en Soedan die massaal gedwongen worden hun ras te 'verdelen' door kinderen van hun overheersers te baren. Geen man kent een dergelijke schending van de eigen persoon.

Ik ontvang een askruisje en rouw omdat de kerk waar ik te gast ben nog steeds vrouwen van priesterfuncties uitsluit. (30 jaar geleden waren er ook nog geen vrouwelijke rabbijnen en nauwelijks vrouwelijke predikanten). In de vastentijd leef ik toe naar het gedenken van het sterven en opstaan van Jezus. En ik rouw omdat er in mijn eigen kerk nog steeds mensen zijn die dit pas vroom kunnen vieren als er geen homofielen meedoen.

“Laten we onderling geen heren erkennen behalve God” zegt de Koran. Het is niet in de naam van Christus dat er nu zo'n 100 miljoen vrouwen besneden rondlopen - of schuifelen. En over 5 jaar zijn er nog 10 miljoen bij. Maar wel werden er in Christus' naam minstens 11 miljoen vrouwen als heksen vermoord. In naam van het christendom werden lange tijd pijnstillende middelen aan barende vrouwen onthouden omdat God hun pijnen zou hebben verordineerd. Het jodendom kende een officieel gebed waarin mannen dankten dat ze niet als vrouw geschapen waren. Toegegeven, realistisch is dat gebed wel in een wereld waarin het merendeel van de moorden op vrouwen door een mannelijke geliefde wordt gepleegd; in de VS vorig jaar net zoveel als er in India door sati, weduwenverbranding, het leven lieten. De les is: de meest levensbedreigende relatie die een vrouw kan aangaan is een intieme verhouding met een man. Werkelijk een goed idee van het kabinet om de subsidies op Blijf-van-m'n-lijf-huizen af te schaffen . . .

Vanuit de pijnlijke ervaringen van vrouwen gezien zijn de godsdiensten beslist gelijkwaardig. Zou het komen doordat hun stichters Mozes, Jezus en Mohammed mannen waren? Ik weet het eigenlijk niet. Het boeddhisme in China kent geen goden. Maar honderden generaties Chinese mannen vonden erotisch genot in het op rottende voeten voorthobbelen van hun vrouwen. De vele godsdiensten in India hebben niet voorkomen dat er vandaag 30 miljoen meisjes minder zijn omdat de voorkeur voor of na hun geboorte uitging naar een zoon.

Het rapport noemt machtsongelijkheid en de (door mannen vormgegeven) visie op mannelijke en vrouwelijke sexualiteit als structurele hoofdoorzaken van het geweld. Wie is bevoegd om het waarheidsgehalte van religies te beoordelen?, vraagt Sajidah terecht. In ieder geval de vrouwen die er het meest onder lijden, zou ik zeggen.

Vastentijd. Ik heb m'n buik vol van hoge heren met heilige boeken. Waarom ben ik nog godsdienstig? Als ik lang genoeg vast, dan weet ik het misschien weer.