Uitbreiding Schiphol: eiland in de Noordzee wordt de overheid te duur

De Tweede Maasvlakte en de Markerwaard vielen tijdens de formatie van Paars II af als plaats voor een vliegveld, vorig jaar vlak voor kerst streepte het kabinet Flevoland weg en het ziet ernaar uit dat de ministerraad volgende week vrijdag een luchthaven in de Noordzee weliswaar niet definitief zal afwijzen, maar zijn kaarten voorlopig zet op uitbreiding van de luchtvaart op Schiphol zelf, met eventueel na 2010 een zesde baan erbij.

Minister Pronk (ruimtelijke ordening en milieubeheer, PvdA) zei het deze week openlijk: het eiland in de Noordzee wordt de overheid te duur. Dus, hoe jammer ook: laat maar, en vang de groei van de luchtvaart op Schiphol zelf op. Zijn partijgenote Netelenbos (verkeer) was, anders dan hij, al nooit een groot voorstander van een eiland in zee en ziet de noodzaak daarvan nog steeds niet in.

Vorig jaar om deze tijd hing de vlag er anders bij. Het kabinet besloot toen - ook vlak voor kerst - zowel onderzoek te doen naar de mogelijkheden van een bescheiden of een grootscheepse verbouwing van Schiphol, als naar een eiland in de zee. Die opties beschouwde het kabinet als 'gelijkwaardige alternatieven'.

Aan het eiland in de zee blijken echter veel haken en ogen te zitten. Pronk valt vooral over de kosten: al gauw 40 tot 60 miljard gulden. Voor de overheid wordt de bijdrage geschat op 13 tot 24 miljard, maar dan nog blijft er een flink tekort. De vraag is ook wie voor het risico moet opdraaien: de overheid of de luchtvaartsector zelf?

De kosten zijn voor oppositiepartij CDA nou juist het sléchtste argument. De christen-democraten reikten vorig jaar zomer de oplossing al aan: vraag van de consument per vlucht 25 gulden en je bent binnen. De grootste oppositiepartij betreurt het dat de optie Noordzee steeds verder in de tijd wordt opgeschoven. Zo'n luchthaven in zee is volgens het CDA namelijk de 'enige duurzame oplossing': in één klap ben je af van de problemen met milieu, veiligheid, lawaai, gezondheid. Bij groei op Schiphol zelf worden die problemen alleen maar verergerd, vreest het CDA - reden waarom Pronk kiest voor een beperkte uitbreiding.

Het CDA hoopt dat de mogelijkheid voor nader onderzoek naar de Noordzee open blijft - en daar ziet het ook wel naar uit. Dat zou ook tot genoegen zijn van de VVD. VVD'er Te Veldhuis noemt de Noordzee kwetsbaar en kostbaar, en juridisch en technisch ingewikkeld. ,,Maar voor de langere termijn hou ik het graag open.''

Van D66 had het kabinet vorig jaar al mogen stoppen met studies naar de Noordzee. Naast de bekende problemen (vogels, kust, kosten) vrezen de democraten dat een vliegveld in zee de deur openzet naar onbeheerste groei. Alleen dan zou zo'n luchthaven rendabel kunnen draaien - en bovendien mist een luchthaven in zee het wakend oog van de omgeving. D66 stelde ook dat er duizenden woningen tegen de vlakte zullen moeten, omdat anders de problemen voor de omgeving te groot worden.

De PvdA-fractie is en blijft verdeeld. Financiële en milieuwoordvoerders zien graag dat het idee van de Noordzee naar achteren wordt geschoven. Luchtvaartspecialist Van Gijzel echter heeft zich altijd behoorlijk enthousiast uitgelaten over een vliegveld in zee. Hij houdt nu zijn kruit droog. ,,Ik wacht het kabinetsbesluit af.''