ASIF ALI ZARDARI - Man op de achtergrond die houdt van macht

“Ik zal het land dienen door mijn vrouw te dienen.” De nog jonge Asif Ali Zardari zal het met plechtige stem gezegd hebben. Dat hij in 1987 de dochter trouwde van wijlen Zulfikar Ali Bhutto, de zelfverklaarde Vader van het Volk van Pakistan, moet hem bescheiden hebben gestemd. Politieke ambities had hij niet. Zei hij. Hij verkoos de achtergrond. Negen jaar later zit hij gevangen. Voor de tweede keer.

Als vrijgezel werd Zardari (43) vooral in beslag genomen door het uitgaansleven in Karachi, de hoofdstad van de zuidelijke provincie Sindh. Toen al speelde geld geen rol in de Zardari-clan, een familie van puissant rijke landeigenaren. Hij had een goede opleiding genoten aan de London School of Economics, maar kende geen haast bij het vinden van werk. Zijn polo-paarden hielden hem al meer dan bezig.

Het liep anders. “Het noodlot kondigde zich aan in de vorm van een bij.” Zo omschreef Benazir Bhutto, Zardari's echtgenote die deze week door de president van Pakistan aan de kant is geschoven, de beslissende ontmoeting met Asif Ali tijdens een verblijf in Engeland. Benazirs hand zwol door de steek van het insect. De zalf die Zardari erop smeerde, genas het lichaamsdeel en bleek balsem voor de ziel. Zij trouwden.

Het huwelijk wierp al na negen maanden en drie dagen vrucht af met de geboorte van een zoon. Benazir Bhutto, de leider van de Pakistaanse Volkspartij (PPP), maakte zich op voor haar eerste termijn als premier. Maar Asif Ali Zardari zat zelf ook niet stil. Al snel genoot hij de bijnaam 'Mr. Tien Procent', vanwege zijn financieel gewin in bemiddelende activiteiten bij het sluiten van talrijke zakencontracten.

De man die zei zijn land te dienen door zijn vrouw te dienen, kwam steeds meer op de voorgrond. 'De meest controversiële figuur ten oosten van het Suezkanaal' is slechts een van zijn kwalificaties. Hij is ook wel 'Godfather I en II' genoemd, omdat hij zowel in de eerste regering Bhutto ('88-'90) als in de tweede steeds meer politieke touwtjes in handen kreeg en zich ook steeds onbeschaamder aan het hoofd stelde van een even stijlvolle als nietsontziende Pakistaanse mafia.

In 1990 werd hij gearresteerd. De twaalf aanklachten die tegen hem waren ingediend, varieerden van het frauderen met bankleningen tot medeplichtigheid aan moord. Bijna twee jaar lang zat hij in de gevangenis; uiteindelijk bleek voor geen enkele beschuldiging het bewijs te leveren. Asif Zardari was een vrij man en besloot zijn loopbaan een openlijk politieke wending te geven. Bij de verkiezingen van 1993 werd hij parlementslid. Zijn vrouw werd opnieuw premier.

Toch bleef hij ontkennen dat hij macht bezat, voor dan wel achter de schermen. “Ik wil geen premier zijn”, liet hij nog begin dit jaar weten. Wat Benazir kon, zou hem niet zijn gegeven: “Ik zou niet eens de dossiers kunnen begrijpen die zij elke avond moet lezen.”

Een goeie vader, inmiddels van een zoon en twee dochters; een trouwe echtgenoot; een vaderlandslievend parlementariër. Meer hoefde niet voor hem.

Wel had hij zich actief ingezet voor de verkiezing van Farooq Leghari, partijgenoot van hem en Benazir, tot president van Pakistan. Diezelfde Leghari is het die afgelopen dinsdag de premier onder huisarrest plaatste, haar regering ontbond en echtgenoot Zardari gevangen liet zetten in een kazerne in de oostelijke plaats Lahore. Volgens het nieuwe interim-bewind zullen 'zeer ernstige beschuldigingen' tegen Zardari worden ingebracht.

Bijna iedereen in Pakistan kan van dat laatste een paar kleurrijke voorbeelden geven. Over de belastingvrije import van een peperdure Mercedes heeft men het niet, dat is immers elke politicus gegund. Ook over de aanschaf van een immens landgoed in Engeland, ter waarde van meer dan vijf miljoen gulden en zelfs voorzien van een landingsbaan, doet niemand echt moeilijk. Maar 'Mr. Tien Procent' is nog veel verder gegaan, zeker sinds hij in augustus tot minister van Overzeese Investeringen werd benoemd.

Zardari zou zo'n 30 miljoen gulden aan steekpenningen hebben ontvangen voor het contract dat is afgesloten voor de levering van Franse Mirage gevechtstoestellen. Hij zou ook onder tafel onderhandeld hebben voor de aanschaf van Airbus vliegtuigen voor de Pakistaanse maatschappij PIA. Maar mogelijk nog ernstiger is zijn vermeende betrokkenheid bij de gewelddadige dood, eind september, van Benazirs broer en politieke rivaal Mir Murtaza Bhutto.

Het politieke is persoonlijk, zeker in de Bhutto-familie, waar alles draait om de erfenis van vader Zulfikar Ali. Benazir is het oudste kind - maar geen man. Toen Mir Murtaza, de oudste zoon, eind 1993 terugkwam op het Pakistaanse politieke toneel, koos moeder Nusrat zijn zijde. Benazir moest zich maar 'mevrouw Zardari' gaan noemen en haar eigen beroemde achternaam laten vallen. Dat deed zij niet. Tussen haar man en haar broer heeft het nooit geboterd.

“Ik ken de man niet eens”, zei Asif Zardari ooit over Murtaza, “ik heb hem misschien vier keer ontmoet.” Niettemin was hij zich zeer bewust van de rivaliteit tussen broer en zus, en verkondigde hij niet zonder arrogante trots dat hij, Zardari, 'de vierde man' was in het Pakistaanse protocol, “of iemand dat nu leuk vindt of niet.” Iemand die dat zeker niet leuk vond, was Mir Murtaza, die tot zijn dood een afsplitsing leidde van Benazirs regeringspartij PPP.

Zijn augustus-benoeming tot minister in het kabinet van zijn vrouw, de september-dood van zijn zwager, het als een vlucht beschouwde oktober-reisje naar Londen 'voor oogbehandeling': de man op de achtergrond kreeg steeds meer ongewenste belangstelling. Nu hij opnieuw in de cel zit, kan hij nog eens terugdenken aan het antwoord dat hij ooit gaf op de vraag of het huwelijk met Benazir hem gelukkig had gemaakt: “Geluk is een betrekkelijk iets, je moet tevreden zijn met wat je hebt. Hebzucht kent geen einde.”