Tirade GroenLinks-senator De Boer vindt geen weerklank

DEN HAAG - Hoe principieel hij zijn aanval op premier Kok en diens paarse kabinet ook probeerde aan te kleden, volgens de meeste Eerste-Kamerleden was GroenLinks-senator Wim de Boer gistermorgen slechts bezig met een goedkoop politiek spelletje.

Op zich begrepen de andere senatoren wel wat De Boer dwars zit. Natuurlijk staat de Eerste Kamer vaak onder te zware tijdsdruk wanneer het kabinet cruciale en pijnlijke wetsvoorstellen vlak voor de invoeringsdata nog even door de Senaat moet loodsen. Debatteren in blessuretijd is weinig bevredigend, weet men aan 'de overzijde' van de Tweede Kamer. En natuurlijk voelt de gehele Eerste Kamer zich soms onder zware politieke druk staan, wanneer de beroepspolitici uit de Tweede Kamer de senatoren oproepen om niet meer af te wijken van een moeizaam gebakken compromis.

Maar dat De Boer daar premier Kok uitgerekend gistermorgen voor op het matje riep, werd verdacht gevonden. Zoiets moet je niet even bespreken tijdens het warmlopen voor een spannend debat over het afschaffen van de Ziektewet, kreeg de GroenLinkser te horen. “Dit deugt niet, omdat De Boer niet achter de plannen voor de ziektewet staat”, sneerde VVD-fractieleider Korthals Altes. En PvdA-fractievoorzitter Van den Berg stelde “met enige teleurstelling” vast: “Het moment waarop De Boer dit aansnijdt is geen toeval.” D66-senator Schuyer: “Dit is een politieke interpellatie van GroenLinks.”

Wat verkeerd schoot was dat De Boer de positie van de Eerste Kamer op eigen houtje aan de orde stelde, terwijl de fractieleiders afspraken om daar binnen hun college van senioren in alle rust en met de benen op tafel over te praten. De Boers principiële opwarmertje voor het debat over de Ziektewet liep daarom op niets uit.

Kok kon gemakkelijk wegkomen met zijn verdediging dat de Eerste Kamer niet al te zielig moet doen. Uiteraard wilde de premier nog wel eens, op een later moment, uitgebreid komen overleggen over het waarborgen van de positie van de senaat, die wetsvoorstellen vooral behoort te toetsen op hun kwaliteit: rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, uitvoerbaarheid en effectiviteit. Maar de senatoren moeten niet zielig beweren dat de regering ze nauwelijks serieus neemt, waarschuwde de minister-president alvast.

Horzel

De kern van De Boers tirade was dat het paarse kabinet de Eerste Kamer te vaak als een lastige horzel van zich af probeert te slaan. De Senaat kan lastig zijn omdat PvdA-, D66- en VVD-senatoren zich nu eenmaal niet, zoals hun partijgenoten in de Tweede Kamer, gebonden weten aan de afspraken van het regeerakkoord. Daarom wordt hier nog wèl nagedacht, redeneerde hij. “Alleen de senaat kan nog 'halt' roepen, als de regering met haar voorstellen probeert door te denderen.”

Kok wees dat echter fel van de hand als een “catastrofale taxatie”. Hoe kwam De Boer erbij dat alleen in de Eerste Kamer het gezonde verstand zegeviert? “Ik heb de grootste problemen met uw stelling, dat er pas hier kan worden nagedacht.”

Kok wees de senaat op z'n plaats in het staatsrecht. De Eerste Kamer mag zich geen 'Kamer van herkansing' gaan voelen, die het werk gaat overdoen van de Tweede Kamer, waar nog altijd het politieke primaat ligt. Hier aan de overkant van het Binnenhof ligt nu eenmaal de 'chambre de réflexion', waar met een ander oog naar wetsvoorstellen moet worden gekeken. De Eerste Kamer mag zich niet gaan voelen als de enige echte vertolker van de stem des volks. Alsof de Tweede Kamer daar, als rechtstreeks gekozen parlement, niet meer recht op heeft. En waarom zou de Eerste Kamer klagen over politieke druk van het kabinet? Dreigen met een kabinetscrisis hoort toch gewoon bij het politiek spel dat de regering gerechtigd is te spelen, zo hield Kok De Boer voor.

De GroenLinks-senator bleef echter mokken. Te vaak keek hij knarsentandend toe hoe collega's van de coalitiepartijen op het laatste moment voor de druk van het kabinet langzaam, maar zeker door de knieen gingen. De Boer: “De Eerste Kamer dreigt te verworden tot een platform vol interessant maar vrijblijvend gepraat. In dat geval kunnen we deze sociëteit beter sluiten.”

De andere fractieleiders zien het zó treurig nog niet in en willen de klachten à la De Boer eerst eens op een ontspannener moment met het kabinet bespreken.