Poolse kardinaal vindt joden halsstarrig

AMSTERDAM - Het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk in Polen, kardinaal Jozef Glemp, betreurt het dat de joden geen compromis willen sluiten in de strijd rond de kruisen die bij het voormalige concentratiekamp Auschwitz staan. Hij zei dat woensdag tegenover 2000 pelgrims die een bezoek brachten aan een Mariaheiligdom in Czestochowa, in het zuiden van het land.

Glemp zinspeelde tijdens zijn preek op het kruisenconflict door te zeggen dat hij teleurgesteld was met de harde opstelling van de joden en hun falen om “woorden van compromis te vinden”.

De Poolse opperrabbijn, Pinchas Joskowicz, had eerder op de dag gezegd niet tevreden te zijn met de oplossing die de bisschoppen dinsdagavond hadden aangedragen.

Zij deden een oproep om de intussen ruim 220 kruisen bij Auschwitz te verwijderen uit respect voor de joodse gevoelens. De plaatsing ervan door radicale rooms-katholieken noemden ze een “provocatie”. Ze eisen dat de kruisen worden verwijderd uit respect voor de joodse gevoelens. De rooms-katholieke leiders in Polen waren ook in Czestochowa bijeen.

Het acht meter hoge houten kruis dat uit 1989 stamt toen paus Johannes Paulus II het nabijgelegen kamp Birkenau bezocht, moet volgens de bisschoppen blijven staan.

Rabbijn Joskowicz meent dat ook het pauselijk kruis moet worden verwijderd. Het maakt voor joden niets uit of er één of duizend kruisen staan. “We kunnen niet bidden als er een symbool van een andere religie staat. Ik hoop dat de bisschoppen rekening houden met ons standpunt”.

De rabbijn stelde voor de slachtoffers van het vernietigingskamp alleen met de vlaggen van hun land te eren. Joskowicz hoopt dat de paus in de kwestie zal ingrijpen.

De opperrabbijnen van Israël hebben paus Johannes Paulus II opgeroepen zich in de zaak te mengen. Door kruisen te planten wordt de geschiedenis verdraaid, stellen zij: van de plaats van de grote moord op de joden wordt een cristelijke plaats gemaakt.

Een rooms-katholieke groepering die zich “verdedigers van het kruis” noemt, weigert vooralsnog gehoor te geven aan de oproep van de bisschoppen. Nationalistische katholieken plaatsten woensdag opnieuw twee grote kruisen, zo heeft het Poolse persbureau PAP gemeld.

De Poolse regering meent dat christenen het recht hebben om de slachtoffers van de nazi's in Auschwitz met hun eigen “symbolen” te gedenken. “Men kan de Polen niet het recht ontzeggen om hun martelaren in overeenstemming met hun geloof en traditie te gedenken”, schreef kabinetschef Wieslaw Walendziak van de Poolse premier Buzek deze week in een brief aan zes Amerikaanse Congresleden. Zij hadden Buzek opgeroepen de gewraakte kruisen te verwijderen.

In het voormalige concentratiekamp Auschwitz zijn 1,5 miljoen mensen, overwegend joden, om het leven gekomen. Radicale rooms-katholieken begonnen er deze zomer kruisen te plaatsen na geruchten over verwijdering van het pauselijk kruis.

Rabbijn Evers van het Nederlands-Israëlitisch kerkgenootschap in Amsterdam heeft ondertussen kardinaal Simonis opgeroepen de actie bij Auschwitz en het antisemitisme in Polen te veroordelen. In een persoonlijke brief aan het hoofd van de Nederlandse rk kerkprovincie vraagt Evers zich af of de actie niet een uiting is van de ambivalente houding van christenen tegenover joden. Alleen als antisemitisme voorgoed uit de kerkleer en de kerkbanken in Polen uitgebannen wordt, kan men er zeker van zijn dat er geen tweede holocaust komt, aldus Evers. Religieuze geschiedvervalsing dient op alle mogelijke manieren voorkomen te worden.

Kardinaal Simonis is vanwege verblijf in het buitenland niet in staat te reageren.

H.J. van Ogtrop, voorzitter van de Katolieke raad voor Israël, zou het 'zinvol' vinden als ook Simonis het plaatsen van de kruisen bij Auschwitz zou veroordelen. Hij noemt de organisatie die de kruisen plaatst een 'anti-semitische haard'. Het kruis dat tien jaar geleden door de paus is neergezet kan volgens hem niet zomaar worden verwijderd. “Maar het zou wel een heel goede geste zijn.”