'Prijs koophuis explodeert als huren geheel vrij worden gelaten'

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Als de hoogte van de huren geheel bepaald wordt door de vrije markt, zouden de huren gemiddeld 68 procent hoger liggen dan nu het geval is.

Verhuurders (corporaties en commerciële eigenaars) zouden jaarlijks zo'n 5 miljard gulden meer binnenhalen als de huren worden opgetrokken naar het 'maximaal redelijke' (in markttermen) niveau. Optrekken van de huren naar dit niveau, zal de prijzen van koophuizen verder opblazen.

Dat blijkt uit een modelberekening, gemaakt in opdracht van het ministerie van Vrom, waarover het blad Economische Statistische Berichten (ESB) vandaag bericht. De 'maximaal redelijke' huur is echter theorie. Pas als de woningmarkt volkomen wordt geliberaliseerd, gaan de huurprijzen naar dat niveau. Het is de vraag of dat daadwerkelijk zal gebeuren.

Het huidige kabinet zet sterk in op 'meer markt en minder overheid' op de huurmarkt, al zijn de eerste tekenen van kentering al te bespeuren. Het ESB-artikel van M. van Schaaijk geeft voedsel aan die tegen-trend.

Het terugtrekken van de overheid tot nu toe heeft al geleid tot een aanzienlijke huurstijging. Als gevolg daarvan worden er meer koopwoningen gevraagd. Die zijn daardoor duurder geworden. In het signaleren van dat verband legt de auteur de veronderstelling dat bij echte vrijlating van de huren de prijzen van koophuizen nog verder stijgen.

Anderzijds constateert zij dat er goede redenen zijn voor de overheid om zich niet langer met de huizenmarkten te bemoeien. Zo is de woningnood van na de oorlog verdwenen, en zijn de huurhuizen meer dan vroeger in bezit van corporaties.

Het mag dan doelmatiger zijn dat de overheid zich minder met de woningmarkt gaat bemoeien, rechtvaardig is dat niet, omdat de minder draagkrachtigen dan het meest worden gedupeerd. Vandaar dat in het ESB-artikel ook een berekening wordt gemaakt, waarbij de overheid zich niet helemaal terugtrekt. Door maxima te stellen aan de huren en de jaarlijkse verandering daarvan, kan de overheid excessen voorkomen en toch de markt de ruimte bieden. Individuele huursubsidie vangt aan de onderkant klappen op. In dat model is jaarlijks minder dan twee procent extra huurverhoging te verwachten.