Hoogleraar: Onderhandelingen hadden in Duits gevoerd moeten worden

Van onze onderwijsredactie UTRECHT - “Gebrekkige kennis van het Duits, van de Duitse bedrijfscultuur, heeft vast en zeker bijgedragen aan het Fokkerdrama”. De Utrechtse hoogleraar didaktiek van moderne vreemde talen, prof. dr. G.J. Westhoff, zegt het stellig.

Gebrekkige taalkennis kost geld, denkt hij: in Duitsland laten Nederlandse bedrijven jaarlijks voor 6 miljard gulden aan orders liggen. “De onderhandelingen met DASA zijn in het Engels gevoerd. Dat betekent dat beide partijen moeite hebben gehad om een eenmaal ingenomen standpunt te nuanceren. Dat zal de communicatie géén goed hebben gedaan.” Bovendien, zegt Westhoff zijn collega Blasing na, de sociaal econoom uit Tilburg, de Nederlanders kenden de Duitse communicatieve conventies slecht. “In de Duitse cultuur is een eerste bod niet een leuk beginnetje, maar heeft het een veel hogere, hardere status. En tot slot is in Duitsland de hiërarchische volgorde omgedraaid. “Je begint in Duitsland hoog in de organisatie te praten. Daar voer je een kort gesprek. De lagere mensen maken het werk dan af. In Nederland is dat omgekeerd.”

Afgelopen weekeinde kwam Westhoff gedachtes tegen over die gebrekkige kennis van de Duitse bedrijfscultuur in het 'Hollands Dagboek' dat de echtenote van Fokker-topman B. van Schaik schreef in NRC Handelsblad. “Die deed daarin zulke fantastische mededelingen als het Vlaamse gezegde 'Als een Nederlander je niet belazert, dan heeft hij het vergeten'. Duitsers hebben daar óók een gezegde over: Wenn ein Hollünder dich nicht betrügt, dan hat er sich vertan. Daar hebben ze zich bij Fokker kennelijk niet op voorbereid.”

Met de talenkennis die een scholier of student in het Nederlandse onderwijs opdoet is het volgens Westhoff “heel gek gesteld. Aan de ene kant zijn de taallessen op Mavo, Havo en VWO beter dan ooit. Alleen, er wordt naast Engels steeds minder een tweede taal gekozen. Dat kan je isolement opleveren, want Noordwest-Europa wordt steeds meer één markt. De taal van je buren kennen is geen luxe.”

“In het middelbaar beroepsonderwijs is de toestand daarentegen rampzalig. Daar heerst bijna een toestand van kaalslag: vreemde talen zijn nog zelden een apart vak.” De maatschappelijke kosten van gebrekkige talenkennis zijn in 1993 becijferd door Fenedex, de federatie voor de Nederlandse export. Nederlandse bedrijven laten in Frankrijk 20 miljard aan orders laten liggen. Oorzaak: gebrek aan kennis van het Frans.