Clinton wil meer tabak-miljarden

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Het is nog altijd onzeker of president Clinton zijn handtekening zet onder de miljarden-afspraak die Amerikaanse tabaksfabrikanten hebben gesloten met een groot aantal deelstaten.

Volgens die afspraak betalen de tabaksfabrikanten 368 miljard dollar (zo'n 700 miljard gulden), onder meer als vergoeding voor de kosten die staten hebben gemaakt voor de behandeling van onverzekerde mensen die leden aan ziektes die met roken te maken (zouden) hebben.

Momenteel wordt er druk onderhandeld tussen de advocaten van de tabaksindustrie enerzijds en vertegenwoordigers van Clintons regering anderzijds. Naar verluidt heeft Clinton de nodige bezwaren tegen de in juni gesloten deal. De onderhandelingen tussen beide partijen zouden zowel gaan om het totale bedrag (de regering zou het aan de lage kant vinden terwijl de tabaksindustrie vindt dat 368 miljard dollar het absolute maximum is) als om de nadere uitwerking van de overeenkomst. Zo vindt de regering dat de tabaksfabrikanten een hogere boete moeten betalen als blijkt dat het roken onder jongeren in de toekomst niet afneemt.

De onderhandelingen staan onder flinke tijdsdruk. Clinton moet rond 15 september een oordeel vellen over de afspraken tussen fabrikanten en ongeveer 40 deelstaten. Wordt die datum niet gehaald dan kan het Congres zich dit jaar niet meer over de zaak uitspreken. De afspraken voorzien in tal van restricties voor de tabaksindustrie. Verkoop van sigaretten (aan vooral jongeren) wordt aan banden gelegd, gericht adverteren op jongeren is verboden. Tabaksfabrikanten mogen geen sportwedstrijden meer sponsoren en de verkoop van sigaretten in automaten mag ook niet meer. De industrie gaat meebetalen aan afkickprogramma's voor rokers en gaat een flink deel van de kosten betalen voor de behandeling van mensen met rokersziekten. In ruil kunnen mensen (rokers, ex-rokers, familieleden) geen processen meer voeren tegen de tabaksindustrie en zal de industrie in de toekomst gevrijwaard blijven van torenhoge claims. Of het Hooggerechtshof dat toestaat is overigens ook nog de vraag. Het hof kan oordelen dat een afspraak die burgers het recht ontzegt om naar een rechter te stappen, in strijd is met de Amerikaanse grondwet.

Australië

In Australië verlopen de pogingen om het tabaksfabrikanten moeilijk te maken een stuk minder voorspoedig. De Australische regering boog zich over 39 aanbevelingen van een speciale commissie, maar heeft de beslissing over de meeste aanbevelingen doorgeschoven naar de verschillende deelstaten. Dat gold bijvoorbeeld voor de suggestie om het roken op scholen te verbieden. Het idee om meer geld uit te trekken voor campagnes die wijzen op de gevaren van roken, werd verworpen met het argument dat er al genoeg van dat soort campagnes zijn.

De Australische regering voelt er ook niets voor om het sponsoren van sportmanifestaties door tabaksfabrikanten te verbieden. Volgens de regering zou zo'n verbod het roken niet beïnvloeden, terwijl het wel negatieve effecten heeft op de economie. De tabaksfabrikanten spelen een grote rol in het Formule-1 circus (autosport) en kunnen, zoals het er nu naar uit ziet, ook gewoon adverteren tijdens de Olympische Spelen die in Sydney worden gehouden. Ook een verbod op het verkopen van sigaretten in automaten was niet aan de Australische regering besteed.