Met Ruud Monster kijken naar alledaagse zaken

'Perioden met zon', dinsdag, 23.17 uur, Ned.1

De serie is samengesteld uit zijn gelijknamige zes jaar oude speelfilm en diverse korte filmpjes die onder het motto 'Along the road' als voorfilms werden gedraaid.

Ruud Monster: “De gebeurtenissen die ik heb gefilmd zijn in Nederland gesitueerd en daarom naar ik aanneem voor velen herkenbaar. Ik heb wekenlang van noord naar zuid gereisd om dingen die mij boeiden vast te leggen.Ik heb de werkelijkheid soms wel een handje geholpen en gebeurtenissen naar mijn hand gezet. Je kunt zeggen dat ik mijn eigen dromen heb gevisualiseerd. Ik spring van het ene onderwerp op het andere. Op het eerste gezicht kan dat verwarrend werken,maar naarmate je langer kijkt zie je verbanden. Met dromen is het immers ook zo dat de situatie zich doorlopend wijzigt. Alles kan in een droom.”

Ruud Monster filmde in alle jaargetijden. Elke aflevering begint met beelden van een motorrijder die ergens tussen Zwolle en Deventer door de buiten de oevers getreden IJssel waadt. Ruud Monster:“Die man dook ineens op. Het was zo'n prachtig beeld dat ik het meteen heb gefilmd. Hij vroeg nergens naar en verdween even anoniem als hij was gekomen.Ik heb later wel eens gedacht dat het misschien een engel was.”

De serie zit vol herkenningspunten. Van het nevelige landschap van Zuid-Limburg stappen we over op de Terschellinger veerboot. We lopen op een stormachtige dag op het verlaten Noordzeestrand, rijden over eindeloze ruilverkavelingswegen door mistroostige polders en zitten bijna in een lokaal treintje in het hoge noorden. Voor dat laatste onderwerp mobiliseerde Ruud ruim achthonderd figuranten. Ze benen in marstempo naar het inmiddels opgeheven stationnetje van Visvliet. Op zo'n massale toeloop van passagiers is de NS niet berekend. Terwijl de belangstellenden het perronnetje uit zijn voegen doen barsten worden in de directe nabijheid tientallen koeien naar een ander weiland gedirigeerd.

Beelden

Ruud Monster: “De mensen mogen er hun eigen verhaal bij bedenken. Ik reik hen zonder commentaar beelden aan. Die zijn soms een persiflage op de kuddegeest, het in toenemende mate aan banden leggen van ons volk, zo je wilt de verwording van de maatschappij. Ik heb grote moeite met de vermeende zegeningen van Internet en de onzin van al die televisiekanalen. Door dat alles komen de mensen er niet meer toe een goed boek te lezen of voor mijn part ganzenbord te spelen. Kinderen worden in de wieg al bedolven met knuffels. Als ze drie zijn spelen ze met elektronische autootjes en als kleuters van vijf kruipen ze al achter de computer. Misschien zijn ze daar wel gelukkig mee maar ik huldig het standpunt dat kinderen op die leeftijd nog met blokken in de weer moeten zijn. In onze Westerse maatschappij wordt ons aangepraat dat een fax en een telefoonbeantwoorder onontbeerlijk zijn. Zo worden we hoe langer hoe meer opgejaagd. Persoonlijk ben ik blij dat ik pas op mijn 35e een computer heb aangeschaft.”

De serie blijft door de vele verrassende elementen boeien. De muzikanten die je eerst vanuit de verte op een landweg ziet maar steeds duidelijker contouren aannemen, blijken deel uit te maken van een begrafenisstoet. De doffe tonen van Chopins 'Marche Funèbre' worden regelmatig overstemd door het lawaai van overkomende vliegtuigen of nog erger het verkeer dat over de aangrenzende autosnelweg raast. Het betreft een in scène gezette uitvaart op een nog steeds erg gewilde begraafplaats bij Weesp. De vraag dringt zich op hoe lang die eens rustieke plek nog in zwang zal blijven. Voor doden is er nauwelijks plaats meer in dit dichtbevolkte stukje Nederland.

Films als deze serie zijn voor Ruud 'vrijetijdswerk' dat buiten zijn normale opdrachten valt. Hij hoopt in de toekomst meer in deze sector te kunnen doen. “Waar ik van droom is het maken van korte pauzefilmpjes voor de televisie.Ik ben er over in onderhandeling. Filmpjes over pleinen in Europa lijken me in dat kader ook interessant. Het blijft moeilijk in dit land, waar kijkcijfers de dienst uitmaken, omroepen warm te doen lopen voor dit soort onderwerpen. Ze doen die als moeilijk af. Maar wat is moeilijk? Uit reacties die ik krijg op mijn films merk ik dat mensen er in proeven dat ik geloof in het leven. Ik film niet de ellende in de wereld. Daarvoor hebben we het NOS-Journaal en Nova. Ik wil de mensen laten zien dat er nog veel mooie dingen zijn. Ik wil hen er op wijzen dat ze hun ogen moeten gebruiken. Dichtbij huis gebeuren de meest interessante dingen. Maar je moet ze wel willen zien!”

Ruud Monster kreeg daar al heel jong oog voor. “Het begon allemaal met het Kodak-cameraatje dat ik op mijn veertiende verjaardag van mijn broers en zussen kreeg. Met een foto op mijn eerste film won ik meteen een prijs. Dat was in Apeldoorn waar ik via een rioolbuis een gebouw fotografeerde waarop een leus tegen de Navo stond gekalkt. Zelf verwachtte ik niets van die foto. Op mijn achttiende wist ik dat ik cineast wilde worden. Mijn ouders wilden er niet van horen. Ik moest naar de VU waar ik in navolging van mijn vader, die leraar Nederlands was, een blauwe maandag pedagogiek heb gestudeerd. Na een paar maanden vertikte ik het. Mijn vader was razend. We hebben een dag lang geen woord tegen elkaar gezegd. Op de zondagochtend die erop volgde kwam hij naar me toe. Hij zei er nog eens over te hebben nagedacht en tot de conclusie te zijn gekomen dat ik moest doen wat mijn hart mij ingaf. Om dat te illustreren liet vader van een van mijn meest controversiele foto's, een naaktmodel omringd door fotografen, een afdruk van een vierkante meter maken. Die foto hing hij in de huiskamer als provocatie voor al zijn gereformeerde vrienden!”