Een file van 37 000 km mest

DEN HAAG (ANP) - Verklarende woordenlijst van viezigheid: AARTSEN, JOZIAS VAN: minister van landbouw. Bij aantreden weggehoond door boeren wegens praktische onervarenheid. Ondertussen stilzwijgend geaccepteerd. Mestbeleid wordt vuurproef, ook politiek. Heeft één jaar gestoeid met minister De Boer voor mestplan.

AMMONIAK: gas dat vrijkomt uit mest. Draagt bij aan zure regen. Mestplan bevat daarom ook maatregelen tegen ammoniak-uitstoot.

AGRO-INDUSTRIE: slachterijen, veevoerfabrieken etcetera. Houden zich nu nog stil, maar krijgen indirect ook last van mestmaatregelen.

BLIJVERS: agrariërs die blijven doorboeren.

BOER, MARGREETH DE: minister van milieu. Ervaren bestuurder, maar als milieuvechter minder krachtig. Heeft sinds haar aantreden diverse malen in het politieke stof moeten bijten. Kan een milieu-succesje goed gebruiken. Wil daarom krachtig anti-mestbeleid.

BRINK, WIEN VAN DEN: varkenshouder te Putten. Voorzitter Nederlandse Vakbond Varkenshouders en leider actiegroep Wij zullen doorgaan! Militant type. Niet vies van krachtig optreden. Bekende tv-persoonlijkheid.

DIEREN: Nederland telt vijftien miljoen varkens, 4,5 miljoen koeien en tachtig miljoen kippen. Produceren samen jaarlijks 83 miljoen ton mest. Opgeslagen in tankwagens levert dat een file van 37 000 kilometer op.

FONDS (als in: mestfonds): geldpot gevuld door overheid om pijn van mestmaatregelen te verzachten. Vooral ingezet voor varkenshouders. Besteding nog groot discussiepunt. GROOTVEE-EENHEID (gve): maat die aangeeft of bedrijf intensief (per hectare veel beesten, dus veel mest) of extensief (weinig mest per hectare) is. Ministers leggen grens bij 2,5 gve per hectare, ongeveer twee koeien en één kalf. Kan omgerekend worden in varkens dan wel kippen.

KAMER: Tweede Kamer neemt pas in december beslissing over mestbeleid. Kamerleden krijgen komende maanden nog veel bezoek.

MESTQUOTUM (ook wel mestproduktierechten of mestrechten): hoeveelheid mest die veehouder mag “produceren”.

MINERALEN: de belangrijkste bestanddelen van alle organische materie (vee, graan), en dus ook van mest. Mest is feitelijk niet meer dan mineralen stikstof (nitraat) en fosfor (fosfaat) opgelost in heel veel water.

MINERALENBOEKHOUDING: een mestboekhouding voor intensieve (meer dan 2,5 gve) boeren. Gekoppeld aan soort belastingssysteem voor mest. Van Aartsen en De Boer willen dit invoeren om de mestproduktie van relatief “vieze” veehouders te beteugelen.

LTO-NEDERLAND: “officiële” boerenorganisatie. Werkt samen met het actiecomité Wij zijn 't zat.

NEDERLANDSE VAKBOND VARKENSHOUDERS (NVV): organisatie van varkenhouders. Gangmaker achter het 'wilde' actiecomité Wij zullen doorgaan! Voorzitter Wien van den Brink.

NATUUR EN MILIEU: milieuorganisatie. Willen stevig mestbeleid. Maatregelen kunnen niet streng genoeg zijn.

ONDERWERKEN: verplichting om bij uitrijden van mest spul onmiddellijk onder of in grond te stoppen. Beperkt ammoniak-uitstoot uit mest. Hebben boeren speciale machines voor. Gierton kan naar museum.

SANERING: inkrimping van aantal dieren c.q. aantal veeboeren. In Haags jargon: volumemaatregel. Warme sanering: inkrimping met afvloeiingssteun door overheid of sector. Koude sanering: zonder steun, kille marktwerking en concurrentieslag.

VEWIN: organisatie van drinkwaterbedrijven. Mest komt in grondwater en uiteindelijk in drinkwater. Waterleidingbedrijven moeten daarom zuiveren. Kost geld, ook voor consument. Willen daarom strenge mestmaatregelen. Vinden plannen Van Aartsen en De Boer te slap.

VARKENSINVASIE: afkeurende term voor verschijnsel dat varkenshouders uit met name Brabant mega-bedrijven beginnen in varkensluwe provincies, zoals Zeeland en Groningen. Bevolking en milieuorganisaties verzetten zich. Voer voor juristen.

VERWERKING (als in mestverwerking): fabrieksmatige recycling van mest, al dan niet grootschalig. In het verleden gepropageerd als belangrijke oplossing van mestprobleem. Gesubsidieerd met belastinggeld. Meer droom dan werkelijkheid.

WATERSCHAPPEN: instanties die het oppervlaktewater beheren. Bezorgd over vervuiling door mest. Ook zij willen krachtiger optreden van ministers.