Ritsma hoeft niet eens voluit te gaan

HELSINKI - Het eergevoel zegt Rintje Ritsma dat hij in dit olympische seizoen ook gewoon Europees allroundkampioen moet worden. Als alle topschaatsers heeft de beer van Lemmer het continentale titeltoernooi ingebed in het laatste trainingsblok voor Nagano. In theorie moest hij dus één zien te worden met elementen en omstandigheden, in de praktijk is hij zoveel sterker dan zijn concurrenten dat hij gisteravond niet eens al zijn gewicht in de strijd hoefde te gooien om morgen relaxt op de titel af te kunnen koersen.

Nadat Ritsma op de 500 meter al een stevig voorschot op een glorieus weekeinde had genomen, gleed hij in een prachtige cadans van rondjes van 33 naar de winnende tijd op de 5000 meter. Door de afwezigheid van Ids Postma was het EK bij de mannen bij voorbaat al gedevalueerd tot een strijd zonder al te veel spanning, maar Ritsma kan het nu eenmaal moeilijk velen dat hij op zijn favoriete afstanden voorbij wordt gereden. Met de fraaie score van 6.57,10 bleef hij Bart Veldkamp net en zijn directe tegenstander - en concurrent in Nagano - Kjell Storelid ruim voor. Toch ging het op dat onderdeel niet helemaal van een leien dakje. Hij vond het “een vreselijk rare afstand”. “Je ging aanvankelijk heel gemakkelijk hard. Ik dacht: ik moet het niet te gek doen, want de meesten komen rond de zeven minuten uit. Als ik rondjes van 33 vlak rijd, haal ik 6.55.” Kortom, het had weinig zin om het noodlot te tarten.

Binnen de Sanex-ploeg is men uiterst beducht om Ritsma in een favorietenrol te plaatsen. Waar het 'product' zelf roept dat hij de volgende maand in de M-Wave drie keer goud kan winnen, knijpt zijn trainer Wopke de Vegt zijn handen al dicht wanneer die wens voor een-derde deel wordt verhoord. Gezien de krachtsverhoudingen tot nu zou het gek zijn wanneer Ritsma zich niet één of twee maal tot olympisch kampioen laat kronen. Aan de andere kant blijven de Spelen een grillig, onvoorspelbaar fenomeen; een speeltuin voor outsiders. Schaatsend in deze vorm kan Ritsma niets met die wetenschap. Hij heeft ook geen enkele behoefte om zich te verstoppen. Bovendien, schaatsend op pakweg 75 procent van zijn kunnen is hij praktisch al onverslaanbaar. En dus is de kans op overbelasting te verwaarlozen.

Nostalgie

Waar allroundcoach Henk Gemser in zijn hart blij is dat de commissie kernploegen Ids Postma niet voor de EK selecteerde, heeft Ritsma nooit overwogen dat toernooi te laten schieten. Geconfronteerd met het buitenijs in Helsinki, schoot zijn hart vol met prachtige nostalgische gevoelens. “Die neerdwarrelende sneeuw op het ijs (tijdens de 500 meter - red.) heeft wel iets. In een olympisch jaar is het bovendien niet erg een EK buiten te organiseren.” De Vegt wil om een andere reden het indoorschaatsen niet romantiseren. “Je moet er voor waken dat schaatsers geen kasplantjes worden. In Nagano wordt wel binnen geschaatst, maar dat wil niet zeggen dat sporters daar geen ziektes kunnen oplopen. Nagano is tenslotte een smerige stad.”

Door de absentie van Postma gleden alle stukjes wonderwel in elkaar voor Ritsma. “Alles zat mee, dat klopt. Van de laatste wereldbekerwedstrijd in Helsinki in '92 herinnerde ik me dat het toen regende. Dat was de enige reden dat ik een beetje tegen dit toernooi opzag. Met Ids erbij was het spannender geweest. Maar dan had ik weer niet zo lekker kunnen rijden als nu.” Ritsma leek in het zoeken naar ontspanning in het laatste zware trainingsblok zelfs te overdrijven. Na de 500 meter liet hij zich naar het hotel rijden om daar een sportmaaltijd te nuttigen. Wanneer hij het gaspedaal op de Oulunkylü-baan onverhoopt wel diep had ingetrapt, was het EK bij de mannen helemaal een draak van een evenement geworden. Halverwege heeft Ritsma reeds een voorsprong van 1,7 punt op Roberto Sighel, een eeuwig zingende boswachter uit Italië, opgebouwd. Op de 1500 meter mag hij derhalve al meer dan vijf seconden verspelen. Aannemelijker is dat hij op de metrische mijl nog enige winst boekt; dus mag hij op de tien kilometer meer dan een ronde verspelen. “Er kan vanalles gebeuren op die afstand”, probeert De Vegt ernstig te blijven. “Dan kun je maar beter een minuut voorsprong hebben.”

Het kostte ook Ritsma de nodige moeite zijn gezicht in de plooi te houden, teneinde de enthousiaste organisatoren van de EK in hun waarde te laten. Een kampioen hoort niet te zeggen dat het maar een flut-toernooi is. “Maar als je er niet op ingesteld bent je helemaal kapot te rijden, is het moeilijk heel diep te gaan. Dat wil niet zeggen dat een zware training zwaarder is dan dit EK. Een wedstrijd is nooit met een training te vergelijken. Ik rijd hier voor mezelf. Nou ja, ook voor de titel natuurlijk, maar toch vooral om dit weekeinde technisch goed te volbrengen.”

Falko Zandstra was er mede de oorzaak van dat Ritsma na de eerste toernooidag nog meer dan voorzien op zijn lauweren kan rusten. Na een aanvaardbare sprint, bouwde deze Fries zijn 5000 meter-race dermate slecht op dat hij aan het eind fors moest inleveren. Zijn slotronde ging in 35,7 (tegen Veldkamp 32,7 en Ritsma 33,6). Zandstra finishte in 7.07,70, waar hij in de buurt van zijn baanrecord van 1992 (7.00,54) had willen en moeten uitkomen. De strijd om de tweede plaats (met Sighel) kan hij echter nog 'gemakkelijk' in zijn voordeel beslissen. Dat iemand hem van zijn zesde podiumplaats op een EK kan afhouden, is normaal gesproken ondenkbaar. Debutant Jelmer Beulenkamp komt daarvoor niet in aanmerking. De Amsterdammer ging veel te hard van start (met een opening van 19,24 en een eerste volle ronde van 31,6, waarna hij doorschoot naar enkele 34'ers) en ervoer dat er een groot verschil bestaat tussen het vechten met de elementen en de bedwelmende beschermende omstandigheden van indoorschaatsen. Hij had dezelfde ervaring als Ritsma op de langste afstand. “Bij het inrijden lijkt het ijs mooi en prachtig. Bovendien ging het in het begin verraderlijk gemakkelijk.”

De meest gelukkige Nederlandse schaatser is echter de laagst geklasseerde: Marnix ten Kortenaar, sinds 1 januari in Oostenrijkse dienst. Door op één afstand (in zijn geval de 5000 meter) bij de eerste twaalf te eindigen, plaatste hij zich voor de Winterspelen. Door een domme fout had hij die missie bijna niet volbracht. In een kinderlijke poging de lactaatwaarde in het bloed omlaag te brengen, had hij veel te veel water, slappe thee en jus d'orange gedronken. Een paar uur voor zijn triomftocht stond hij in het bos rond de baan te kotsen.

De top vijf bij het EK mannen na twee afstanden

500m 5000m totaal verschil

1500m

1.Ritsma 37,85(2) 6.57,10(1) 79.560 2.Sighel 38,74(4) 7.05,14(5) 81.254 5.08 3.Zandstra 38,80(5) 7.07,70(9) 81.570 6.03 6.Beulenkamp39,17(6) 7.08,07(10) 81.977 7.25 8.Veldkamp 40,36(16) 6.57,74(2) 82.134 7.72

De gedetailleerde resultaten staan in het uitslagenblok