Uit BRIEVEN van lezers

Lubbers Een schip op het strand trekt altijd veel bekijks. De vragen waarmee de - geamuseerde - kijkers zich doorgaans bezighouden zijn: “Hoe heeft dit zo kunnen gebeuren? Wat is dat voor stuurman geweest?” Dezelfde vragen kwamen op rond de 'stranding' van het CDA-schip.

Nu het boek van journalist Metze, en dit blad, ons de antwoorden voorleggen, kan worden vastgesteld dat wantrouwen, achterklap en machtsstreven de bemanning krachteloos maakten. Regelrechte paniek brak uit. Communicatie, elkaar vergeven, bleek onmogelijk. Zelfs het door de heer Lubbers zo gekoesterde 'geheim van Noordeinde', loopt schade op in de nasleep van de stranding. Strandingen krijgen -soms- na veel graven en gesjor, een gelukkig einde. In dit geval moet de situatie als weinig hoopgevend worden gekenschetst. Is de zee niet heel ver weg, wanneer een partijleiding het christelijke begrip 'dienen' op deze manier in de praktijk brengt? Zwolle Wim Schotanus

Mulisch De paniek en ontstemming onder enkele Haarlemse politici over de toekenning van het ereburgerschap aan Harry Mulisch is om nog een andere reden wel verklaarbaar. In 'Het land der letteren. Nederland door schrijvers en dichters in kaart gebracht' (Meulenhoff Amsterdam, 1982), samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans, schrijft de omstreden ereburger onder de titel 'Lijden aan Haarlem' op pagina 67: “Haarlem is de negerwijk van Amsterdam. Iedereen kijkt er zwart. Dat dit niet bijdraagt tot de kleurigheid van het stadsbeeld laat zich horen. Tevergeefs proberen de Haarlemmers hun zwartgalligheid achter bloementooi te verbergen. Door wrok verteerd mijden zij de openbare weg, en in hun donkere huizen overpeinzen zij slecht gewassen de menselijke verhoudingen. Men woont niet in Haarlem, men lijdt aan Haarlem.”

En dan volgt een aantal concrete voorbeelden van Haarlems leed, waarbij de gevierde auteur wel zo slim is zijn autochtone komaf als Amsterdamse immigrant te verdoezelen. Hij schrijft onder meer: “Maar veel vooraanstaande Amsterdammers betwijfelen of de Haarlemmer wel een ziel heeft. Onder elkaar spreken zij over 'Haarlemmers in mensengedaante'.”

Volgens deze krant (Trouw, 21 maart) vraagt Mulisch zich af of hij de oorkonde nu moet inleveren. Ik zou zeggen van niet. De auteur heeft immers zonneklaar bewezen mee te lijden aan zijn geboortestad. Huizen Wim Pendrecht

SoW-enquête In Trouw van 18 maart pleit W. Scheltens, predikant te Haren voor een andere koers als het gaat om 'Samen op Weg'. Populair gezegd: een langzaamaan-actie voor de eerstkomende jaren. Een enqûete van 'Woord en Dienst', die naar ik dacht niet uitmuntte in al te grote zorgvuldigheid, boekt nogal wat onrust te vroeg. Mogelijk baseert de heer Scheltens daarop zijn conclusie, dat nu al “de helft van de hervormde classes tegen SoW zou zijn”. Op de hervormde synode, die besloot de ontwerp-kerkorde voor de VPKN naar classes en gemeenten te zenden, waren van de 73 synodeleden 21 tegen. Dat roept wel een ander beeld op.

Het lijkt me nogal prematuur om in dit stadium voor een andere koers te pleiten. De waarde van enquêtes en steekproeven is nog altijd zeer betrekkelijk. Ook in de politiek slaat men de plank nogal eens mis. Daarom vind ik het verbinden van conclusies hieraan, veel te voorbarig en ook niet zonder gevaar. Er is geen enkele aanleiding om nu reeds vooruit te lopen op 1996. Immers: er is ook nog een commissie van wijze mannen en -vrouwen: te weten de commissie kerkorde, die bij al dit voorbarige gedoe, verstandig is gebleven en geen commentaar gegeven heeft. Een proces, dat van 1972 langzaam is gerijpt in de kerken en reeds zoveel goeds teweeg bracht, zal uiteindelijk een goede voedingsbodem in deze kerken vinden. Kampen A. S. van Hulzen

Bolkestein (2) Al weken voor de laatste verkiezingen zag je beslist wel elke dag één bepaalde politicus in beeld die zijn meningen - al of niet onderbouwd - op een welsprekende manier kon spuien. Bolkestein kreeg alle tijd en ruimte om wat te zeggen. Ook nu nog: elke dag weer zie je hem op de tv of in de krant: helaas ook in Trouw! Geen wonder: iemand die zo prominent in beeld is, letterlijk en leesbaar, hecht zich in de denkwereld. Zo iemand zal toch wel iets belangrijks en goeds te bieden hebben?! Dus, nou ja, voor hem dan maar die rode stip op het stembiljet. Voor mij staat vast dat de 'onrustzaaier' hiertoe een grote kans kreeg en nog krijgt via de media. Rotterdam A. C. Wisman

Bolkestein (3) Met de conclusie 'onderzoek bevestigt: Bolkestein vergroot angst' (Trouw, 17 maart) ben ik het niet eens. Mijns inziens is het tegendeel waar. De VVD bij monde van de heer Bolkestein doorbreekt angst. Angst voor de terreur van de kretologie, zoals 'racisme, discriminatie, stigmatisering etc.' De VVD heeft de moed om zich niet te laten intimideren en chanteren, en zich niet monddood te laten maken. Amsterdam Pauline J. Knap

Neerbuigend Bert Bouman was een kunstenaar die veel boeken subliem heeft geïllustreerd. Voor de Ikon-serie 'Woord voor Woord' maakte hij tekeningen bij bijbelverhalen. Trouw herinnert daaraan, niet op de kunst- maar op de kerkpagina (14 maart). Zitten daar kenners? Neerbuigend wordt het werk “aardig” genoemd, “mooie plaatjes”, “mooi genoeg voor het Bijbelmuseum om blij mee te zijn”. Al met al oordeelt onze krant: “Voor sommigen is het jeugdsentiment, anderen zegt het niets”. Ik zie een derde mogelijkheid. Mij zeggen Boumans tekeningen zoveel dat ik er één nog altijd hoop te verwerven: Maria in gesprek met haar Zoon. Hij op de rug gezien, Maria een jonge joodse Mirjam, vurig en profetisch. Door deze tekening ben ik haar lofzang anders gaan lezen. Leusden A. C. de Geus

Supporters (2) Het lijkt mij zinvol en effectief om bij riskante voetbalwedstrijden de videotechniek grootschalig in te zetten. Mijn voorstel is: enkele tientallen camera's gericht houden op dát stationvak van waaruit absoluut ontoelaatbaar krenkend schreeuwen hoorbaar wordt. De opnamen - goed gefocust en ingezoomd én met herhalingen in slow-motion - zullen tijdens de (live) uitzending hun uitwerking niet missen. De schreeuwerds worden zo apart gezet, uit de massa getild, duidelijk geïdentificeerd en ontmaskerd als niet-supporters. ME'ers, die de gang van zaken via monitoren in de gaten houden, kunnen direct in actie komen en - eventueel geholpen door 'stewards' - individuele schreeuwerds uit de horde halen, die dan een begeleide reis terug krijgen. (Als een heel vak wordt leeggehaald zal het nog lang onrustig in de stad blijven). Privacy-schending? Als het tuig van de richel zijn geloei zo aan de openbaarheid prijs geeft, dan mag het niet rekenen op terughoudendheid. Lichtenvoorde T. Laaper