Fruitmachine op Internet

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Op het computerscherm verschijnt de 'titelpagina' met de mededeling: 'Datum is een internationaal tijdschrift voor innovatieve ontwikkelingen op het gebied van theater, performance, media, beeldende kunst en literatuur'. Let wel, een digitaal tijdschrift, dat op Internet verschijnt. Het blad moet een podium zijn voor 'spontane momenten' waaruit weer kunstreflectie voortkomt, schrijft redacteur Edgar Jager in het eerste digitale nummer.

Zondagmiddag is een aantal redactieleden nog naarstig bezig de laatste hand te leggen aan de nieuwe uitgave. Dinsdag moet die klaar zijn voor de presentatie aan theatermakers, pers en andere geïnteresseerden in het Theater Instituut in Amsterdam. Wie voordien een kijkje neemt op hun Website kan terecht in het julinummer of het archief opvragen. Want het digitale avontuur van het vier jaar oude blad is dan wel afgelopen zomer begonnen, maar alle gepubliceerde artikelen zijn opgenomen in het digitale archief.

De 'bezoeker' kan op twee manieren naar die artikelen kijken. Klik aan op het woord Datum en je krijgt een 'ouderwetse' inhoudsopgave, met allerlei artikelen die je vervolgens kunt opvragen. Maar je kan ook associatief kiezen. Klik daartoe in de titelpagina aan op een van de onderwerpsgebieden, zoals theater, performance of beeldende kunst. Wat je dan als leesvoer krijgt voorgeschoteld, heeft alleen betrekking op de gekozen discipline.

Edgar Jager en beeldontwerper Franz Feigl laten een paar voorbeelden zien van artikelen in het julinummer. Bij de produktie 'Ten Worlds' van Ecce Homo roept Feigl het videoclipbeeld op. In het tekstbeeld wordt gemeld dat het om minimalistisch theater gaat. De clip geeft in luttele seconden in beeld en geluid een duidelijke impressie van de voorstelling: frenetieke lichaamsbewegingen op staccato muziek.

Of neem de produktie 'Sleep, Fuck & Die' van Jell-O Company. Tekst: “Drie monitoren verbeelden vervreemding. Deze drie monitoren worden een levensgrote fruitmachine.” Beeld: woorden in felle kleurtjes die met de snelheid van de fruitbeeldjes in een gokautomaat voorbij flitsen. Een onderwerp dat onmiddellijk intrigeert, is een uitgetekende partituur van een dansstuk die in het nieuwe nummer komt. Na enig aanhouden laat Feigl de ruwe versie zien, maar inderdaad, het is nog te schetsmatig voor een goede indruk. Feigl: “We leven nog in het Stenen Tijdperk; het enige dat nu echt leeft, is de tekstcommunicatie. Maar het gaat razendsnel, we worden steeds multimedialer.”

Vooral in het begin, aldus Jager, verschenen in Datum artikelen die heel direct te maken hadden met de belangstelling van de redacteuren. “Er verschijnen nu inhoudelijk kwalitatief hoogwaardige artikelen. Bijna academische essays combineren we met 'real life'-presentaties of manifestaties”; die worden in een 'gewoon' tijdschrift ook wel 'kunstenaarspagina's' genoemd.

De lol van de 'real life'-artikelen is inmiddels wel duidelijk, maar wat is het voordeel van de digitale weergave van een puur tekstgebonden artikel? Het antwoord is simpel: allerlei gelieerde, essentiële informatie, zoals resumés of andere verslagen, kan erachter worden gehangen. Zo schrijft redacteur Klazien Brummel, tevens verbonden aan het tijdschrift voor theater en dans 'Notes', in het nieuwe nummer over de problemen met de danswerkplaatsen in Amsterdam. Daar zijn meteen twee andere artikelen aan gekoppeld en bovendien biedt Datum een aantal weken ruimte voor discussie over dit onderwerp.

De schrijvers onderzoeken ook welke kant het opgaat met het theater. 'Theater is dood, lang leve het theater' is de strekking van een ander artikel van Jager. Hij signaleert een duidelijke tendens om theater te maken in kleine studio's, buiten het grote circuit en voor een eigen publiek. “De makers willen die beslotenheid. Zij zoeken geen strijd met het bestaande theater, maar creëren hun eigen produktiestructuren.” Dat proces wil Datum signaleren, maar hij wil vooral ook een plek bieden voor het ontwikkelen van nieuwe ideeën in samenspraak met anderen. Een internationale digitale theaterwerkplaats eigenlijk, waar reflecties over theater èn theater zelf aan het medium Internet zijn gekoppeld.