'Nazi-speurder heeft in alle grote zaken gefaald'

HAMBURG (AP, Reuter) - De Weense nazi-speurder Simon Wiesenthal heeft bij de zoektocht naar verdwenen nazi's een veel geringere rol gespeeld dan tot nu toe wordt aangenomen. Dit berichtte gisteravond het Duitse ARD-programma Panorama.

Wiesenthal heeft “in alle grote nazi-zaken - Martin Bormann, Klaus Barbie, Jozef Mengele, Adolf Eichmann - gefaald”, zegt Eli Rosenbaum, de directeur van het Office for Special Investigations (OSI) van het Amerikaanse ministerie van justitie, in de film. De OSI werd opgericht om nazi's op te sporen.

Over de rol van Wiesenthal bij de arrestatie van Adolf Eichmann zei de voormalige chef van de Israëlische geheime dienst Mossad, Isser Harel: “Wij hebben niets van Wiesenthal ontvangen dat ook maar in de verste verte van belang was”. Eichmann werd in 1960 door de Mossad uit Argentinië ontvoerd en in Israël ter dood veroordeeld en terechtgesteld.

De 87-jarige Wiesenthal heeft zich voor vertoning al tegen de ARD-documentaire gekeerd en zijn advocaten opdracht gegeven de uitzending nauwkeurig te bekijken. “Als er beledigingen in zitten zal ik een rechtszaak beginnen”, zei Wiesenthal, die gisteren wegens ziekte niet zelf de uitzending kon volgen. Een interview in de film heeft hij van de hand gewezen, zei Volker Steinhoff, die het draaiboek van de film heeft geschreven. “Ik ben niet bereid aan iets deel te nemen dat volledig negatief is en dat neo-nazi's ammunitie verschaft,” gaf Wiesenthal als argument.

De in het Poolse Galicië (nu West-Oekraïne) geboren Wiesenthal overleefde verschillende concentratiekampen en richtte na de oorlog zijn eigen documentatiecentrum in Wenen op. In 1954 sloot hij het centrum en ging naar Israël. Zeven jaar later keerde hij naar Wenen terug en stichtte het centrum opnieuw.

In zijn boek “Ik jaagde op Eichmann” zegt Wiesenthal dat hij meehielp bij de arrestatie van de nazi. Harel zegt daarover kort: “Het is niet waar.” Wiesenthal zegt bijgedragen te hebben aan de opsporing van meer dan duizend nazi's. OSI-directeur Rosenbaum stelt: “Het aantal ligt onder de tien”. Rosenbaum heeft in 1993 het boek 'Betrayal' (Verraad) geschreven waarin hij de rol van Wiesenthal bij de verkiezing van de voormalige Oostenrijkse president Kurt Waldheim onderzoekt. In de uitzending zegt Rosenbaum niet te geloven dat “de president gekozen was zonder de steun van Wiesenthal”. Rosenbaum noemt Wiesenthal “een incompetente, egoïstische verspreider van valse gegevens en een tragische figuur”.

Panorama-redacteur Joachim Wagner noemt Wiesenthal “een tragische figuur... hij was meer een held met de mond dan een held in het echt”.