Turkije probleem op top Luxemburg

Van onze correspondent BRUSSEL - Zal de Turkse premier Yilmaz de uitnodiging accepteren zaterdag met de Europese regeringsleiders te dineren?

De Europese Unie kan worstelen met grote vragen. En in het debat over de toetreding van mogelijk elf nieuwe lidstaten is dìt de hamvraag. Begin volgend jaar zullen de onderhandelingen met nieuwe leden worden geopend. Niet met alle elf, maar met zes. Naast Polen, Hongarije, Tsjechië, Slovenië en Estland wordt ook Cyprus tot de koplopers gerekend. Op de tweede rang zitten Roemenië, Bulgarije, Slowakije, Letland en Litouwen. Na een hele tijd niks volgt Turkije; geen minister denkt de toetreding van Turkije in levende lijve te aanschouwen.

De toetreding van het land werpt echter zijn schaduw ver vooruit. In de aanloop naar de Europese top, die vrijdag in Luxemburg begint en die moet beslissen over de onderhandelingen met nieuwe leden, is Turkije hèt probleem. Een probleem dat de ministers van buitenlandse zaken gisteren In Brussel niet wisten op te lossen.

Voorzitter Luxemburg is op het onzalige idee gekomen Turkije uit te nodigen voor een diner zaterdag na afloop van de top. Afgezien van het feit dat regeringsleiders na gedane zaken liefst onmiddellijk naar huis vliegen, is allerminst zeker dat Turkije er zin in heeft. Immers, 's middags wordt er gelunched met de elf 'echte' kandidaat-lidstaten. En daarbij mag de Turk in geen geval aanschuiven.

Dat is het probleem van deze uitbreiding van de EU, die bijna neerkomt op een verdubbeling van het aantal leden: hoe vertellen we landen dat ze er voorlopig niet inkomen zonder ze voor het hoofd te stoten? Voor de Midden- en Oost-Europese staten denkt men een oplossing te hebben. Met alle tien wordt zogezegd hetzelfde proces begonnen, zij het dat er voorlopig slechts met vijf daadwerkelijk wordt onderhandeld. Denemarken en Zweden wensen dat onderscheid niet te maken. Spanje en Portugal evenmin. Maar de meerderheid lijkt het hier te gaan winnen. Cyprus is een verhaal apart, omdat het eiland is verdeeld in een Grieks-Cypriotische en een Turkse zone. Maar het eiland kreeg echte onderhandelingen toegezegd en daar houdt men zich aan, al weet niemand hoe het eiland er uit moet zien wil het ooit toetreden.

Om Turkije niet al te hard te laten voelen dat het buiten de boot valt wordt er gedacht aan een Europese conferentie, waarin de regeringsleiders van de vijftien EU-landen, de elf kandidaat-leden èn Turkije eenmaal per jaar de politieke actualiteit doornemen. Als Turkije er niet was zou die conferentie er nooit komen. Dat is precies waarom de Griek er tegen is.