Wie een vakantiebaantje zoekt, gaat 'beugelen' bij Grolsch

GROENLO - De toch al niet geringe omzet van bierbrouwer Grolsch in Groenlo zal een forse piek vertonen als het concern besluit om in het stadje te blijven en er de productie uit te breiden. Op die feestdag geven de kroegbazen een uur of wat vrij drinken.

“We zijn er nog over aan het nadenken, maar het wordt groot feest als de Grolsch hier blijft”, kondigt Tom Rooks, uitbater van bar 'De lange gang' aan. Hij kan zich - net zomin als de meeste andere van de negenduizend inwoners - niet voorstellen dat de brouwerij na bijna vierhonderd jaar de Achterhoek zal verlaten. Grolsch is in Groenlo veel meer dan een smakelijk bier en een voorbeeldige werkgever. Het is een onlosmakelijk onderdeel van de bourgondische levensstijl die de katholieke gemeenschap nog steeds kenmerkt. Vertrek van de Grolsch naar Twente, vanouds een streek waarmee de Achterhoek rivaliseert, dan zou dat niet minder dan verraad zijn.

In de 'raadskamer' van het Grolsch-etablissement aan de Kevelderstraat zegt Rooks, meer tegen zichzelf dan tegen zijn bezoeker: “Nee, ze kunnen hier niet weg, daar geloof ik niets van.” En gebeurt het onvoorstelbare toch, dan zal Rooks er geen Grolschje minder om drinken. Hij zal zijn bier tot in lengte van jaren trouw blijven. Eens een Grolsch-drinker, altijd een Grolsch-drinker.

Tot eind maart houdt Grolsch de spanning er stevig in: wordt het Groenlo of het dertig kilometer verderop gelegen Enschede? De Koninklijke Grolsch brouwt nu nog in beide plaatsen bier. Dat is historisch zo gegroeid, maar per saldo weinig efficiënt en dus onvoordelig. Al ruim een jaar broedt Grolsch op een beslissing. Behalve de keuze tussen Groenlo (beugelflessen, blikbier en export; 200 werknemers) of Enschede (30 cl-flesjes, speciaalbieren en fustbier; 575 werknemers) bestaat nog de mogelijkheid van het handhaven van de huidige situatie of verhuizing naar een volledig nieuwe locatie.

Naarmate er meer tijd verstrijkt, worden de betrokken gemeenten en provincies steeds toeschietelijker. Lage grondprijs, subsidie voor scholing van werknemers, versnelde aanleg van een snelweg, extra woningen voor werknemers - Grolsch hoeft maar een kik te geven en provincies en gemeenten buitelen met aantrekkelijke aanbiedingen over elkaar heen. Kritische burgers krabben zich nog eens achter de oren of het wel zo verstandig is om zich te verzetten tegen vestiging van de regionale grootmacht. Welke plaats het ook wordt, Grolsch trekt aan het langste eind en kan de winst incasseren.

Met heimwee wordt in Groenlo teruggedacht aan de tijd toen de familie De Groen Grolsch nog volledig in handen had. De verbondenheid was groot. Een baan bij Grolsch was een baan voor het leven met uitstekende arbeidsvoorwaarden. Achter de schermen financierde de familie het verenigingsleven. De goodwill is nog steeds groot. 'Meneer Frans', met een belang van nog zo'n 40 procent in het bedrijf, heeft tegenover De Gelderlander gezegd dat Grolsch in Groenlo moet blijven. “Groenlo is de meest gerede plek om uit te breiden.” Vertrek naar Enschede zou De Groen “verschrikkelijk, echt verschrikkelijk” vinden.

Als bierleverancier heeft Grolsch in Groenlo feitelijk een monopolie. Er zijn café's die ook andere merken schenken, maar Grolsch is altijd het hoofdmerk. Zelfs als burgemeester Corrie van Zon-Langelaar van Groenlo even uit het raam van haar werkkamer kijkt, wordt ze door een lichtreclame nog herinnerd aan het biermerk waar ze de afgelopen maanden de handen vol aan heeft gehad. De onderhandelingen met Grolsch zijn afgerond; er ligt een “fantastisch aanbod” op tafel. Details wil de burgemeester ook in dit stadium niet kwijt om Grolsch niet voor het hoofd te stoten. “Ik kan wel zeggen dat we samen met de provincie Gelderland tot het uiterste zijn gegaan en diep in de buidel hebben getast. Meer kunnen we niet doen. Ik wacht de beslissing van Grolsch met een heel prettig gevoel af. Als ze weggaan, is dat vreselijk en een grote teleurstelling, maar ik zal er geen katterig gevoel bij hebben.” Overal waar Van Zon zich vertoont, vragen 'Grollenaren' haar naar de stand van zaken. “Als ik bij de supermarkt boodschappen doe, houden mensen me aan. 'U zorgt toch wel dat de Grolsch hier blijft, hè', zeggen ze dan. Dat kan ik uiteraard niet beloven, maar ik denk wel dat de kans heel groot is.”

Grolsch is niet de grootste werkgever van Groenlo, maar zonder twijfel wel de meest tot de verbeelding sprekende. De economische en sociale netwerken van het stadje kennen altijd wel een aftakking naar Grolsch. Wie een vakantiebaantje zoekt, gaat 'beugelen' bij Grolsch, met de hand de befaamde beugel op de fles zetten. Als om de verbondenheid tussen stad en bedrijf te illustreren, ligt het fabriekscomplex in Groenlo vlak tegen het centrum. Werknemers pakken tussen de middag even de fiets om thuis te gaan eten. Kom daar in de grote stad eens om. Om half drie 's middags wisselt de ploegendienst. De werknemers zijn inmiddels gewend geraakt aan de onzekerheid. “Natuurlijk willen we allemaal dat Grolsch in Groenlo blijft, maar als het moet, gaan we mee naar Enschede”, zegt een ploegenwerker. Na het concentreren van de productie worden 150 functies op termijn overbodig. Daar maken weinig werknemers zich echt zorgen over. “Grolsch is nog steeds een heel goede werkgever. Er zal wel een goede regeling worden getroffen, Grolsch-waardig zoals we hier zeggen.”

Als Grolsch dat wil, is in Groenlo een royale verdubbeling van het bedrijfsterrein aan de Eibergseweg tot 25 hectare mogelijk. Een alternatief is er ook in de vorm van een geheel nieuw regionaal bedrijventerrein aan de Twente Route. Deze keuzemogelijkheid is volgens burgemeester Van Zon een sterke troef ten opzichte van Enschede. Daar is uitbreiding op de huidige locatie niet mogelijk, omdat de fabriek tegen een woonwijk aan ligt. Buiten de stad is er wel ruimte, op een nieuw bedrijventerrein bij Boekelo, dat onder de gemeente Enschede valt.

De dorpsraad verzette zich aanvankelijk tegen de komst van Grolsch vanwege stank- en verkeersoverlast en geluidshinderd. Inmiddels heeft de raad eieren voor zijn geld gekozen. Secretaris P. de Munnick “Je kunt gaan gillen, op ketels slaan en met spandoeken gaan lopen, maar dat helpt allemaal niets. De gemeente Enschede heeft een veel te groot belang om Grolsch hier te houden. We kiezen van twee kwaden de minste en dat is Grolsch. Van een groot bedrijf denken we minder overlast te hebben dan van tientallen kleine bedrijfjes.” De dorpsbewoners verwachten dat Enschede de eis van Grolsch zal inwilligen om vanaf het bedrijventerrein een aansluiting op de rijksweg A35 te maken. Dat zou zelfs verlichting van de bestaande overlast kunnen betekenen. Als dan ook nog een deel van het terrein bos wordt, denkt de dorpsraad nog niet zo'n slechte deal te hebben gemaakt. De Munnick: “We moeten uiteindelijk reëel blijven.”

In Groenlo is het vergeefs zoeken naar openlijk verzet tegen 'de Grolsch', hoewel de af en aan rijdende vrachtwagens voor geluidsoverlast zorgen. Ook voor het behoud van Grolsch is naar buiten toe slechts bescheiden en beschaafd actie gevoerd, mede op dringend verzoek van het onderhandelende gemeentebestuur. Het ludieke CD'tje 'In de stadt van Groll' van het populaire Boh Foi toch en de horeca-ondernemers' past goed in die strategie. “Want ne Grolschen, nen echten Grolschen, nen echten Grolschen lao'j neet vallen”, luidt het vrolijke refrein. Initiatiefnemer Tom Rooks: “We hebben er duizend van laten maken en er zijn er nu nog maar honderd over. Grolsch is hier begonnen, onze voorouders hebben er gewerkt, dat pakken ze ons niet af.” Tijdens hun eerstvolgende vergadering zullen de horeca-ondernemers van Groenlo bepalen hoeveel uur de klanten vrij drinken krijgen. Want Grolsch blijft in Groenlo.