'Washington regelde zelf wapentransporten aan Bosniërs'

ZAGREB (AP) - Ten noordwesten van Sarajevo zijn arbeiders hard aan het werk de landingsbaan gebruiksklaar te maken. De baan, gelegen in gebied dat in handen is van de Bosnische regering, wordt zwaar bewaakt. Nog ver voor de Amerikaanse Senaat besloot het wapenembargo op te heffen, was de regering in Sarajevo al letterlijk de weg aan het effenen voor de ontvangst van (nog meer) wapens - via de lucht.

In feite ontvangen de Bosniërs al meer dan een jaar wapens en ander oorlogsmaterieel over land. Volgens het dagblad Washington Post leveren ook de VS al enige tijd via derde landen wapens aan Bosnië. De Europese geheime diensten kwamen zelfs tot de conclusie dat de VS die leveringen van Amerikaanse wapens door moslim-landen zelf coördineren. De krant noemt met name Turkije, Saoedi-Arabië en Pakistan als 'doorvoerlanden'. Washington ontkent de leveranties zelf te organiseren. De VS zouden alleen niets doen om de islamitische landen ervan te weerhouden.

Toch ontbreekt het de Bosnische moslims volgens de kenners aan belangrijk oorlogsmaterieel. Een westerse expert noemt met name drie categorieën.

- Geavanceerde lichte anti-tankwapens om het Bosnisch-Servische overwicht tegen te gaan.

- Standaarduitrusting voor elke 200-300 man, zoals radar om de Servische posities te lokaliseren, en artillerie om terug te kunnen vuren.

- Lange-afstand-veldartillerie.

Ook gevechtshelikopters met anti-pantsergeschut zouden de Bosniërs goed kunnen gebruiken. “Ze willen geen tanks, omdat ze nergens geschikt terrein hebben om die in te zetten”, zegt Paul Beaver, een Balkan-deskundige van het Britse Jane's Institute. Hij doelt daarmee op het bergachtige terrein dat bij uitstek geschikt is voor de uit infanterie bestaande regeringstroepen. “Wat ze nodig hebben zijn wapens voor speciale eenheden, zoals nachtkijkers en geweren voor scherpschutters, om de Serviërs het leven zuur te maken en te demoraliseren.”

De Bosnische regering heeft altijd al getracht het embargo te ontduiken om de strijd aan te kunnen met de Serviërs, die hùn overmacht te danken hebben aan het feit dat zij de wapens van het Joegoslavische leger erfden.

De eerste belangrijke 'scheur' in het in 1991 ingestelde embargo kwam in 1994 toen onder auspiciën van Washington de Bosnische Kroaten en moslims een bestand sloten. Dat akkoord maakte de weg vrij voor een smokkelroute van de Adriatische Zee en Kroatië naar centraal Bosnië. Het probleem is dat deze route wordt beheerd door de Kroaten. Zij kunnen transporten tegenhouden en bovendien eisen ze een percentage op alle zendingen. Omdat de Bosniërs niet afhankelijk willen zijn, zijn ze verleden jaar begonnen met de aanleg van de landingsbaan bij Visoko ten noordwesten van Sarajevo. De baan wordt nu ook geschikt gemaakt voor zwaardere vrachtvliegtuigen als de Amerikaanse C-130 of de Russische Iljoesjin-76.

Behalve in Visoko, hebben de Bosniërs nog vier landingsbanen in Tuzla . Daarnaast zijn er tal van korte baantjes en zelfs wegen die als zodanig dienst doen.

Een andere mogelijkheid voor wapenleveranties is per parachute. Daarbij gaat het dan om lichte geavanceerde wapens en onderdelen, die 'gedropt' kunnen worden. Volgens VN-waarnemers is deze wijze van aanvoer afgelopen winter beproefd in Tuzla. Gedurende zes nachten in februari vonden er buitengewone nachtelijke activiteiten plaats, het Navo-verbod op vluchten boven Bosnië ten spijt.

“In VN-kringen heerste het gevoel dat deze operatie de goedkeuring had van de Amerikanen”, vertelt Michael Williams, toen VN-woordvoerder, nu verbonden aan het Londense instituut voor Strategische Studies.

Vele andere landen hebben de afgelopen dagen al kenbaar gemaakt zich niet langer aan het embargo te willen storen, onder hen de stuurgroep van de 52 landen van de Islamitische Conferentie.

Een westerse militaire commentator meent dat het Amerikaanse besluit het embargo op te heffen tot een wedloop kan leiden, waarbij de bondgenoten van Bosnië in aller ijl wapens zullen aanvoeren, nog voor de Servische voorraden zullen worden aangevuld - mogelijk door Rusland.