Stuk bisschop Simonis 'buskruit onder theologie van het celibaat'

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Buskruit onder de theologie van het celibaat, noemt pater Van Kilsdonk de brief van kardinaal Simonis over celibaat en vriendschap.

“Voor het eerst spreekt de bisschop in een kerkelijk document over de menselijke liefde, die niet concurreert met de liefde tot God. Dat is tamelijk moedig, een theologische stap vooruit”, zegt de 79-jarige pater jezuïet, voormalig studentenpastor te Amsterdam.

Volgens Van Kilsdonk zet de kardinaal hiermee het celibaat op de tocht, juist omdat hij de liefde van mens tot mens zo verbindt met de liefde van de mens tot God. Waarom zou een priester celibatair leven, als hij in de passie voor een ander mens zijn Schepper ontmoet?

De bisschoppelijke notitie over celibaat en affectie verschijnt binnenkort. In Op Tocht, het maandblad van het aartsbisdom Utrecht, stond een vooraankondiging, waarin de kardinaal onder andere stelde dat 'onze affectieve relaties ons kunnen open maken voor de relatie tot God'. Priesters hoeven niet meer, zoals vroeger, bang te zijn voor vriendschappelijke relaties. Maar het andere uiterste, priesters die zich in vriendschappen, door hun emoties laten meeslepen,is ook niet de bedoeling. “Men dient zich zo te gedragen dat het goed beschouwd door iedereen gezien mag worden”, is de gulden regel die de kardinaal aanbeveelt.

Opborrelen

Kan een priester hiermee in de praktijk uit de voeten? Volgens de priester en kunsthistoricus Antoine Bodar wel. “Het is goed werkbaar, het werkt zo door de eeuwen heen.” Een priester moet niet zijn gevoel uitschakelen, want dan raakt een mens verkrampt, en 'wie kan zonder affectiviteit?' Erotiek, liefde, je moet er mee omgaan, het niet negeren, maar er vorm aan geven, zodat een geestelijke vriendschap ontstaat, aldus Bodar. De mode, kort na het Tweede Vaticaans concilie, onder r.-k. geestelijken om zich over te geven aan opborrelende emoties, noemt Bodar 'ouderwets'.

Vorige maand werd bekend dat Bodar het niet-celibataire gedrag van twee priesters van de Krijtberg-parochie in Amsterdam ter sprake heeft gebracht bij hun bovengeschikten. Wat dat betreft speelt kardinaal Simonis met zijn notitie onbedoeld in op de actualiteit.

Pater Van Kilsdonk vindt een dergelijk bisschoppelijk schrijven over de grenzen van het menselijk gedrag een wat 'onwerkelijke' indruk wekken. “Maar bijna alles wat de kerkelijke overheid zegt over hoe mensen zich zouden moeten gedragen, komt wereldvreemd over.” Hij spreekt van een 'rite' in het verkeer tussen kerkelijke overheid en gelovigen. “Ik ben misschien wat afgestompt, ik heb al zoveel voorschriften op dit gebied gelezen. Neem nu de adviezen om de gezinsopbouw zonder voorbehoedmiddelen te regelen.”

Gelukkig

Volgens hem kunnen priesters die strikt celibatair leven wel degelijk gelukkig zijn. In ieder geval waren veel priesters dat vroeger. Maar de tijden zijn veranderd. “Vroeger waren er ook moeders van acht kinderen die erg gelukkig waren.”