Passen en meten in de compacte stad

Het is een fraai staaltje van de compacte stad, vindt de gemeente Amsterdam. Het is op onverantwoorde wijze mens en industrie dicht op elkaar planten, zegt sojafabrikant Cargill. Na het Oostelijk havengebied gaat de hoofdstad nu ook woningen bouwen in het westelijk deel. Tenzij de Raad van state er een stokje voor steekt. Cargill, met 600 werknemers de grootste werkgever in het Westelijk havengebied, wil van geen woningbouw weten.

Zo zeker van zijn zaak is stadsdeelwethouder E. Bartlema dat hij vorige week toch met woningcorporaties en buurtwelzijnsorganisaties een overeenkomst aanging voor 'Spaarndammerhout'. Hij verwacht het groene licht uiterlijk voor de zomer.

In 2005 is dan de hele wijk van negenhonderd woningen klaar. De huizen komen op kades in het water, van elkaar gescheiden door smalle vaargeulen. De vroegere insteekhaven, waarvan alleen nog wazige zwartwitfoto's getuigen, wordt in ere hersteld. In het water komen 160 woonboten te liggen. Als geluids- en stankmuur dient een bedrijfscomplex van 65 000 vierkante meter, waarvan 5 à 10 procent voor startende ondernemers.

Spaarndammerhout moet de aangrenzende Spaarndammerbuurt omhoogtrekken. De buurt achter het spoor in West is een van de armste van Amsterdam. Bartlema wil dat de Spaarndammerbuurt de ooit beruchte Staatsliedenbuurt achterna gaat. In de jaren '80 ging het bergafwaarts met de krakersbuurt. Maar dankzij de culturele Westergasfabriek en projecten als de milieuwijk op het waterleidingterrein is de Staatsliedenbuurt nu de plek waar het gebeurt.

Aan de andere kant van de stad is die upgrading mislukt. De nieuwbouw op het KNSM- en Java-eiland in het Oostelijk havengebied is een goudkust. De naburige Indische buurt is nog even arm. Bartlema gelooft echter heilig in z'n plan. Zo komen er geen winkels in Spaarndammerhout, zodat de nieuwe bewoners naar de Spaarndammerstraat moeten voor hun boodschappen. En met geld uit het grote-stedenbeleid is deze week een projectleider aan de slag gegaan in de oude buurt. Die moet de vele bewoners met een 'meervoudige sociale problematiek' gaan helpen, die nu overal buiten de boot vallen. ,,Nou, dat heb je in de Vinex niet hoor!''