Record-werkloosheid in Duitsland zet rentebeleid Bundesbank onder druk

Van onze redactie economie AMSTERDAM - In Duitsland zijn de economische alarmbellen gaan rinkelen. Gisteren werd bekend dat het aantal werklozen in december met 211 800 is gestegen tot 3,791 miljoen. Het percentage werklozen onder de beroepsbevolking ging omhoog van 9,3 tot 9,9. Dat is het hoogste niveau voor december sinds de oorlog.

Tot somberheid stemmen eveneens berichten van het Duitse ministerie van economische zaken over een verzwakking van de orderpositie van het Westduitse bedrijfsleven. Het niveau daarvan daalde in november met 0,7 procent. In heel Duitsland was er nog een stijging met 0,8 procent. Maar dat was dank zij een tijdelijke opleving in het oosten van het land, waar de economische groeicijfers een sterk wisselend beeld vertonen.

Slecht nieuws kwam er ten slotte ook van het economisch onderzoeksinstituut DIW, dat voorspelde dat de economische groei in het land het afgelopen jaar twee procent bedroeg, maar dit jaar terugvalt naar één procent. Eerder raamde DIW nog een groei van twee procent voor 1996. De Duitse minister van economische zaken, Günther Rexrodt, houdt het voor dit jaar overigens nog altijd op twee procent groei.

Het DIW staat als vrij pessimistisch bekend, maar zijn verwachting spoort met een gisteren gepubliceerd onderzoek, waaruit blijkt dat een grote meerderheid van de middelgrote bedrijven in het land dit jaar slechter denkt te presteren dan in 1995.

Het enige fraaie nieuws uit Duitsland kwam gisteren van de effectenbeurs in Frankfurt. De Dax-index van de dertig belangrijkste beursfondsen vestigde daar het nieuwe record van 2 349 punten. Dat is 26 punten ofwel meer dan een procent hoger dan maandag. De opmerkelijke stijging wordt door beurshandelaren toegeschreven aan hoop op verdere rente-verlagingen door de Bundesbank, als antwoord op de hoog opgelopen werkloosheid. Om diezelfde reden stond de koers van de Duitse mark op de internationale valutamarkten juist onder zware druk. Als gevolg daarvan steeg de waarde van de dollar gistermiddag in Londen tot 1,4430 mark, na 1,4405 op maandag.

Directeur Bernard Jagoda van het arbeidsbureau van Neurenberg, dat de werkloosheidscijfers bekendmaakte, sprak van “een onbevredigende ontwikkeling”. Hij schreef de oplopende werkloosheid toe aan het ongunstige weer, het stagneren van de economische groei en het aflopen van programma's ter ondersteuning van de arbeidsmarkt. Minister Rexrodt voorspelde afgelopen weekeinde al dat het aantal werklozen deze winter boven de vier miljoen zal komen. In het voorjaar zal de werkloosheid volgens hem weer verminderen, vooral in het oosten.

Onder druk van de slechte werkgelegenheidssituatie is maandag overleg begonnen tussen vakbonden en werkgevers over een 'bondgenootschap voor werk'. Dat zou garanties voor meer banen moeten opleveren in ruil voor loonconcessies. De eerste overlegronde leverde nog geen resultaat op. Volgens de machtige vakbond IG Metall, maar ook volgens DIW, is er voor een effectief werkgelegenheidsakkoord meer nodig dan de voorstellen die nu op tafel liggen. Op 18 januari praten de vakbonden en werkgevers verder. Op 23 januari schuift de regering aan.

Oud-bondskanselier Helmut Schmidt dringt er, in het gisteren verschenen nummer van het weekblad Die Zeit, bij de Duitsers op aan hard te werken aan het weer op de rails zetten van de economie. “Als we niet verlangen naar toestanden zoals in Rome en ook niet de eindeloze stakingen willen zoals in Parijs of de klassenstrijd zoals in Engeland en de verlamming van overheidsdiensten zoals in de Verenigde Staten, dan zullen we in 1996 de handen ineen moeten slaan.” De sociaal-democratische oud-politicus keerde zich vooral tegen het beleid van de Bundesbank. Als gevolg daarvan is de mark naar zijn berekeningen reëel gezien nu al tien procent meer waard dan in 1990. In Schmidts ogen is die harde mark “veruit de meest negatieve factor voor onze economie”.

Ook het DIW noemt de harde mark een te zware belasting voor de Duitse economie. Het instituut dringt er bij de Bundesbank op aan haar rentetarief te verlagen tot het niveau van de inflatie. Dat zou neerkomen op een halvering van het rentetarief, tot circa 1,5 procent.